فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، واکاوی مردم‌نگارانه ساختار قدرت و گفتمان نهادی حاکم بر شوراهای آموزش و پرورش شهرستان‌هاست. این پژوهش بر این فرض استوار است که تجربه مشارکت در شورا، نه صرفاً تابع ساختارهای قانونی و آیین‌نامه‌ای، بلکه متأثر از روابط پنهان قدرت، زبان مسلط نهادی، آیین‌های گفتار و سکوت، و تجربه زیسته کنشگران است. پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش مردم‌نگاری تفسیری انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته، گروه‌های کانونی، و تحلیل اسناد رسمی شوراها گردآوری و با روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان داد که ساختار قدرت در شوراها از نظمی پنهان و غیررسمی پیروی می‌کند که تصمیم‌ها را پیشاپیش در بیرون از جلسه سامان می‌دهد و نقش مشارکت‌کنندگان را به تأییدگر فرمالیستی تقلیل می‌دهد. گفتمان حاکم بر شورا، زبانی آیینی، تکراری و محافظه‌کارانه است که تضارب آرا را حذف و سکوت را فضیلت می‌نماید. همچنین تجربه زیسته اعضای شورا حاکی از وضعیت «مشارکت تعلیق‌شده» است، جایی که حضور نهادی بدون امکان اثرگذاری واقعی تداوم می‌یابد. این سه خوشه مفهومی، یعنی قدرت در سایه، گفتمان آیینی، و مشارکت تعلیق‌شده، ساختاری مثلثی از سلطه نرم و طرد مشارکت را بازنمایی می‌کنند. نتایج نشان داد که اصلاح شوراها مستلزم بازاندیشی در زبان، آیین‌ها، و ساختارهای نامرئی مشارکت است، نه صرفاً تغییر در ترکیب اعضا یا سازوکار اجرایی