طراحی و اعتباریابی مدل مفهومی روش‌ها و فنون تدریس اثربخش ریاضی برای دانش‌آموزان ابتدایی دیرآموز در شهرستان ارومیه (پژوهشی آمیخته)

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

2 گروه علوم تربیتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتباریابی مدل مفهومی روش‌ها و فنون تدریس اثربخش ریاضی برای دانش‌آموزان دیرآموز ابتدایی بود. این مطالعه با رویکرد آمیخته و در دو مرحله کیفی و کمی انجام شد. در بخش کیفی، روش پدیدارشناسی به‌کار گرفته شد و داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته با ۱۸ معلم ابتدایی دارای تجربه تدریس به دانش‌آموزان دیرآموز گردآوری گردید. مشارکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و مبتنی بر معیار انتخاب شدند و گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای بررسی اعتبار و قابلیت اعتماد داده‌ها از بازبینی متخصصان، مطالعه مکرر، مقایسه مستمر و دسته‌بندی بدون تغییر داده‌ها استفاده شد. تحلیل مضمون داده‌های کیفی منجر به شناسایی ۳۲ مضمون فرعی و 10 مضمون اصلی در حوزه روش‌های تدریس و 61 مضمون فرعی و 7 مضمون اصلی در حوزه فنون تدریس شد. در بخش کمی پژوهش، مدل‌های مفهومی استخراج‌شده با استفاده از معادلات ساختاری مورد آزمون قرار گرفتند. جامعه آماری شامل معلمان پایه ابتدایی شهرستان ارومیه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انجام شد و در نهایت تعداد ۱۷۸ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. بررسی شاخص‌های برازش مدل‌ها نشان داد که هر دو مدل از برازش مناسبی برخوردارند. همچنین ضریب تعیین  برای مدل روش‌های تدریس 0.764 و برای مدل فنون تدریس 0.752 به‌دست آمد که بیانگر قدرت تبیین بالای مدل‌هاست. این نتایج نشان می‌دهد معلمان می‌توانند با به‌کارگیری روش‌ها و فنون شناسایی‌شده، ظرفیت‌های یادگیری دانش‌آموزان دیرآموز را به شکل مؤثری ارتقاء دهند.