فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رمان آتش بدون دود اثر نادر ابراهیمی، از جمله آثاری است که با نگاهی روان‌شناختی و جامعه‌شناختی، وضعیت درونی و بیرونی شخصیت‌ها را در مواجهه با بحران‌ها و نابرابری‌ها به تصویر می‌کشد .این مقاله با هدف بررسی نقش زنان در کاهش یا مدیریت وضعیت‌های اضطراب آفرین نگاشته شده است. پرسش اصلی مقاله این است که چگونه زنان در این رمان توانسته‌اند از طریق کنش‌های آگاهانه، جسورانه و معناگرایانه، بر اضطراب موقعیتی خود یا دیگر شخصیت‌ها غلبه کنند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر تحلیل محتوای کیفی متن اصلی رمان انجام شده و کنش‌ها و گفتارهای شخصیت‌های زن مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد؛ زنانی همچون سولماز اوچی، مارال، کبتر، آیناز، کعبه و ملان، با اتکا بر ویژگی‌هایی چون شجاعت، تدبیر، خودآگاهی، معنویت و عقلانیت، نقش تعیین‌کننده‌ای در خروج شخصیت‌های اصلی از موقعیت‌های بحرانی ایفا می‌کنند. گاه با زبان تند، گاه با بی‌توجهی و گاه با همراهی فعال و هدفمند، مسیر تصمیم‌گیری و تعادل روانی دیگران را هموار می‌سازند. می‌توان گفت که زنان در آتش بدون دود نه‌تنها در مسیر تحولات اجتماعی و سیاسی کنش‌گر هستند، بلکه در عرصه‌های روانی و فردی نیز به‌عنوان عناصر نجات‌بخش و آرامش‌بخش عمل می‌کنند و از این منظر شایستۀ توجه خاص در تحلیل‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناختی ادبیات معاصرند.