کارکردهای یادگیری سازمانی در فعال‌سازی مؤلفه‌های شهود کارآفرینانه برای بهبود عملکرد در بازارهای بی‌ثبات

نویسندگان

1 گروه مدیریت، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران

2 گروه کارآفرینی، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران

3 گروه حسابداری، واحد علی‌آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی‌آباد کتول، ایران.

doi
چکیده

در شرایط بی‌ثبات اقتصادی ایران که با چالش‌های ساختاری مانند تحریم‌ها و نوسانات ارزی همراه است، سازمان‌ها برای حفظ عملکرد به مکانیزم‌های شناختی نوین نیازمندند. این پژوهش به بررسی نقش یادگیری سازمانی در فعال‌سازی شهود کارآفرینانه و اثر تعدیل‌گری بی‌ثباتی بازار پرداخت. مؤلفه‌های شهود کارآفرینانه شامل ده بعد بود: قضاوت شهودی، شهود خلاق، حل مسئله، فرصت استراتژیک، بینش، اخلاقی، تجربی، اجتماعی، اطلاعاتی و تفکر شهودی. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی است که روابط بین متغیرها را تحلیل می‌کند. جامعه آماری شامل مدیران کسب‌وکارهای کوچک و متوسط فعال در استان‌های شمالی کشور بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، ۳۷۷ نفر برآورد شد و نمونه‌گیری به روش غیرتصادفی در دسترس انجام گرفت. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های معتبر گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر واریانس در نرم‌افزار اسمارت‌پی‌ال‌اس تحلیل شدند. روایی و پایایی تأیید گردید. یافته‌ها نشان داد که یادگیری سازمانی تأثیر قوی‌ای بر توسعه شهود کارآفرینانه دارد و سهم غالب در شکل‌دهی این قابلیت شناختی ایفا می‌کند. شهود کارآفرینانه نیز به‌نوبه‌خود عملکرد سازمانی را بهبود می‌بخشد، هرچند بی‌ثباتی بازار این رابطه را تضعیف می‌کند. مهم‌تر آنکه، یادگیری سازمانی تنها از مسیر تقویت شهود کارآفرینانه قادر به ارتقای عملکرد است. این یافته‌ها ضرورت توسعه چارچوب‌های بومی برای تبیین رابطه یادگیری و عملکرد در اقتصادهای تحریمی را نشان می‌دهد. همچنین نظریه یادگیری تجربی در شکل‌دهی به ابعاد اخلاقی و اجتماعی شهود کارآفرینانه اثربخشی قابل‌توجهی دارد و ماهیت مزمن بی‌ثباتی در ایران بازتعریف نظریه‌های تعدیل‌گری را می‌طلبد.