تعامل سیلان نشانه ها و هنجارگریزی معنایی در اشعار حسین پناهی

نویسندگان

1 دکترای آموزش زبان انگلیسی، بخش آموزش عمومی، دانشکده پزشکی افضلی‌پور، ، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران

2 دکترای زبانشناسی، گروه زبانشناسی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه ولیعصر، رفسنجان، ایران

3 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، بخش ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

doi
چکیده

دراین پژوهش از منظر نشانه‌شناختی و بر مبنای مکتب پساساخت‌گرایی، به شعر نگریسته شده است. محققان این تحقیق به بررسی موارد هنجارگریزی در مجموعه اشعار حسین پناهی که شامل هفت دفتر شعر می¬باشد، می¬پردازد. در وهله بعد بر اساس الگوی پیشنهادی لیچ (1969) که هنجارگریزی(اسباب آفرینش ادبی) را به هشت دسته تقسیم کرده ، اشعار حسین پناهی مطالعه شده و موارد هنجارگریزی مشخص گردیده اند. برای دستیابی به این مهم مجموعه شعری چشم چپ سگ که شامل هفت دفتر شعر بوده، هشت بار مورد مطالعه قرار گرفته و در هر بار تنها از یکی از موارد هشتگانه فیش برداری صورت گرفته و سپس درصد وقوع هر یک مشخص گردید. بیشترین تعداد فراهنجاری مشاهده شده به فراهنجاری معنایی تعلق دارد و هنجارگریزی نحوی و زمانی در رده های دوم و سوم قرار دارد. دفتر شعری من و نازی مربوط به دوره شعری1368 بالاترین میزان فراهنجاری معنایی را به خود اختصاص داده است. نکتۀ جالب توجه در این تحقیق اینست که فراهنجار معنایی در تمام دفاتر شعری در ردۀ اول قرار گرفته است. تحقیق با مطالعه هشت نوع گریز از هنجار زبانی لیچ (1969) نشان می دهد که چگونه هنجارگریزی زبان را از نقش ارجاعی دور کرده و آنرا به نقش ادبی نزدیک می¬کند. در نقش ارجاعیِ زبان دال ها رژه می¬روند، در شعر دال ها می¬رقصند. با استفاده از این نوشتار می¬توان کاربرد عملی یافته¬های زبانشناسی را در تحقیقات ادبی و تحلیل متون ادبی نشان داد و با استفاده از اصول و الگوهای زبانشناختی می¬توان سبک شعری را مشخص کرد.