فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حکیم سنائی غزنوی از پیشگامان شعر عرفانی و از جمله شاعرانی است که نقد اجتماعی را به عرصۀ شعر فارسی وارد نمودند. موضوعات اجتماعی از جمله مباحث عدالت‌خواهی و ستم‌ستیزی به وفور در گسترۀ اشعارش یافت می¬شود. او به نقد اوضاع اجتماعی و سیاسی جامعه و بیان دردها و معضلاتی می¬پردازد که دامنگیر جامعۀ آن دوران، بوده است. نقد از اوضاع اجتماعی نشان می¬دهد که سنائی شاعری عدالت¬خواه بوده و نسبت به اوضاع نابسامان زمانۀ خود هیچگاه بی¬تفاوت نمانده است. سنائی سعی کرده با حربۀ سخن نسبت به رفتار ظالمانه و خودسرانه سلاطین، حاکمان ستمگر، قاضیان‌ رشوه‌ستان، صوفیان و زاهدان ریاکار، فقهای طماع و دیگر طبقات فاسد تأثیرگذار بر جامعه موضع¬گیری نماید و آن‌ها را شدیداً مورد انتقاد و نکوهش قرار دهد. جهت دستیابی به این هدف با روش توصیفی ـ تحلیلی و شیوۀ مطالعه کتابخانه¬ای بسیاری از اشعار وی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. بررسی¬ها حکایت از آن دارد مهمترین شیوه¬هایی که سنائی برای بیان انتقاد و نکوهش ظلم و بیداد از آن بهره گرفته، استفاده از فنون و مهارت¬های ادبی امثال تشبیه، استعاره، کنایه، تمثیل و انواع تلمیحات تاریخی، اسطوره‌ای، دینی و داستانی بوده است؛ دوم این که به طور مستقیم و با لحنی ستیزنده و گاهی با نصایح تلخ و گزنده بر گروه ریاکاران و اهل تزویر تاخته و نسبت به ظلم و استبداد شاهان، بی¬دینی قاضیان و جهالت مردم معترض است و تمام طبقات حاکم بر جامعه را به عدالت‌پیشگی و پرهیز از جور و فساد در جامعه دعوت کرده است.