شناسایی و ارزیابی عناصر سازنده برنامه درسی مبتنی بر بهبود و ارتقای سازگاری و خودکارآمدی دانش آموزان دوره دوم متوسطه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
2 گروه علوم تربیتی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
3 گروه علوم تربیتی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
4 استادیار و عضو هیات علمی ، گروه علوم تربیتی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
doi
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی عناصر برنامه درسی مؤثر بر سازگاری و خودکارآمدی دانشآموزان دوره دوم متوسطه، با رویکرد آمیخته و بهصورت پیمایش میدانی در دو مرحله انجام شد.در مرحله نخست و کمی پژوهش، پرسشنامههای سازگاری (پینتریچ و گروت،1990) و خودکارآمدی(اوئن و فرومان، 1988) بین ۳۶۰ دانشآموز-براساس نتایج فرمول کوکران دانش آموزان دو شهر اصفهان و بوشهر و بر اساس روش نمونه گیری خوشهای چندمرحلهای- (پیش آزمون با آلفای کرونباخ ۰٫۷۷) توزیع شد. نتایج پرسشنامه سازگاری برنامهدرسی فعلی را از حیث سازماندهی شناختی در سطح مطلوب اما در مؤلفههای انگیزشی، هیجانی و تعامل گروهی کمتر از مطلوب ارزیابی نمود. در مرحله دوم و بخش کیفی با استفاده از روش نظریه داده بنیاد و ابزار مصاحبه، ۱۵ مصاحبه تخصصی غیرساختاریافته با صاحبنظران برنامهریزی درسی و روانشناسی انجام شد. روش نمونهگیری، گلولهبرفی بوده و مصاحبهها تا اشباع نظری ادامه یافته و نتایج در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافتهها نشان داد شش عامل کلیدی در ارتقای سازگاری: جایگاه تحصیل در جامعه، خودتنظیمی، کیفیت محیط خانوادگی و مدرسه، تعیین اهداف و توجه به علاقه دانشآموز و پنج عامل مؤثر در تقویت خودکارآمدی: وجود الگوهای مثبت، حمایت اجتماعی، باور به تواناییهای فردی و ویژگیهای شخصیتی و تعیین اهداف مشخص است. به عنوان نتیجهگیری میتوان گفت این الگو با تکیه بر ارزشیابی تکوینی و یادگیری فعال، موجب ارتقای سازگاری تحصیلی، خودکارآمدی و انگیزش پایدار دانشآموزان میشود.
