رویکردهای سلامت محور در شهرسازی: مروری نظام مند بر ادبیات نظری با تاکید بر مدل های سلامت شهری
نویسندگان
1 Department of Urbanism, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
2 Department of Urbanism, Mashhad branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
3 Department of urbanism, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
4 گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
doi
چکیده
با روند رو به رشد شهرنشینی، مسائل شهری پیچیده تر شده است، اما شهرها پاسخگوی نیازهای ساکنان خود هستند. نیازهایی که با پیشرفت تکنولوژی و تغییر سبک زندگی شهروندان، ابعاد مختلف زندگی بشر را تحت الشعاع قرار داده است. امروزه جوامع مدرن به ابعاد سلامت و ارتباط آن با معیارهای کالبدی محیط شهری اشاره می کنند. به همین دلیل در سالهای اخیر محققان به دنبال یافتن ارتباط شهر و سلامت بودهاند که در این میان مطالعاتی که رویکردهای سلامت محور جامعی را در برنامهریزی شهری ارائه میکنند بسیار محدود است. در راستای خلأهای بیان شده، هدف این پژوهش تحلیل رویکردهای سلامت محور در ادبیات نظری موجود برنامه ریزی شهری از طریق پرسش های پیشرو است: مدل های نظری در چند دهه اخیر چگونه تکامل یافته اند؟ اصول اولیه این مدل ها چیست؟ و رویکردهای سلامت محور در توسعه شهری چیست؟ این مقاله تا آنجا که می دانیم، یکی از بررسی های جامع محدود برای ارزیابی رابطه بین شهرها و سلامت با تاکید بر مدل های سلامت شهری است. از طریق یک بررسی سیستماتیک، ابتدا تعاریف سلامت و سپس مدلهای سلامت شهری را گردآوری کردیم. چارچوبی مبتنی بر مدلهای بهداشتی پیشنهاد شده است. دادههای متنی پایه که شامل مقالات علمی-پژوهشی، کنفرانسها، کتابها، اسناد و مدارک است، تا سال 2023 بهطور هدفمند از پایگاههای اطلاعاتی جمعآوری و با روش تحلیل تبارشناسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. مقاله حاضر بر اساس مطالعات نظری در دو بخش تعاریف سلامت و الگوهای سلامت محور در برنامه ریزی شهری ارائه شده است. بر اساس یافته های پژوهش، رویکردهای نظری را می توان در چهار گروه اصلی طبقه بندی کرد. که شامل رویکردهای پزشکی، شهری، زیست محیطی و اجتماعی است. چهار رویکرد به سلامت شهری راهی را برای دسته بندی و درک رویکردهای مختلف موجود در تحقیقات و عملکرد فعلی بهداشت شهری ارائه می دهد.
