بازتاب ساختار اجتماعی در پیکرهبندیی فضایی مسکن با تاکید بر تئوری نحوفضا (مطالعه موردی:خانههای سنتی و معاصر بافت فرهنگی تاریخی تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری،گروه معماری،واحد ساری،دانشگاه آزاد اسلامی،ساری،ایران
2 گروه معماری،واحد ساری،دانشگاه آزاد اسلامی،ساری،ایران
3 استادیار معماری،گروه معماری، واحد آیت اله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی،آمل،ایران
doi
چکیده
خانه ها بعنوان اصلی ترین مکان زندگی انسان معاصر، میبایست به نیازها، ﺑﺎورﻫﺎ وارزشﻫﺎی ساکنان آن پاسخ دهند. شکل و کالبد فضا بر شیوه زندگی و رفتار انسان تاثیر میگذارد. دراین تحقیق به واکاوی پیچیدگیهای روابط اجتماعی و فرهنگی در ساختار فضایی خانههای دوره سنتی و معاصر شهر تبریز، با استفاده از تئوری نحوفضا پرداخته شده است. تحقیق پیش رو تلاش می کند تا ازمنظر معیارهای نحو فضا، تغییرات عرصه بندی و ساختار فضایی خانه ها را استخراج و معرفی نماید. برای تحقق این هدف، پس از انتخاب نمونه موردی از بافت فرهنگی و تاریخی شهر تبریز، از نرمافزار ایگرف برای ترسیم و دسته بندی نمونه ها و تحلیل ساختار فضایی، و نمودار توجیهی آنها استفاده شده است. سپس شاخص های همپیوندی و عمق نسبی فضاها با استفاده از روابط ریاضی نحو فضا و شاخص های قابلیت دید، مخروط دید با استفاده از نرم افزار دپسمپ برای هر نمونه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان میدهد که رابطهای مستقیم میان متغیر ساختارهای اجتماعی با متغییر چیدمان فضا وجود دارد.این امر بدان معناست که شاخصهای ساختارهای اجتماعی حاکم بر جامعه از جمله تعاملات، سلسه مراتب و محرمیت از ارزشهای مهم معماری خانههای سنتی بوده ولی در خانههای معاصر به علت داشتن دیدگاه کالبدی صرف و عدم شناخت کافی از ساکنین و نیازهای آنها، تغییرات زیادی در بحث مسکن به وقوع پیوسته که منجر به عدم تعلق ساکنین به خانه شده است.