ارزیابی نسبی جنبشهای نوزمینساخت فعال در طاقدیس کتهپیفک؛ ایوانغرب، ایلام
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی/ ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 گروه جغرافیای طبیعی/ ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
doi
چکیده
تحلیلهای ژئومورفیکی از جبهههای کوهستانی، طاقدیسها و مناطق چینخورده میتوانند درک درست و ارزشمندی در مورد تاریخ زمینساختی هر منطقهای ارائه دهند. بنابراین، چنین مطالعاتی غالباً در مقیاس منطقهای و با استفاده از تحلیلهای ریختزمینساختی برای تعیین مناطق دارای فعالیتهای زمینساختی بالا انجام میشوند. طاقدیس کتهپیفک در شمالخاوری شهرستان ایوانغرب، شمال استان ایلام واقعشده و بخشی از زون زاگرس چینخورده بهشمار میآید. در این پژوهش با هدف ارزیابی جنبشهای نوزمینساخت فعال در طاقدیس کتهپیفک، از هفت شاخص ژئومورفیک ازجمله نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن (VF)، درصد بخشهای بریدهنشده جبهه کوهستان (EU)، درصد بخشهای بریدهشده جبهه کوهستان (FD)، پیچوخم جبهه چین (FFS)، تقارن چین (FSI)، نسبت جهت (AR) و شاخص فعالیت نسبی زمینساخت (Iat) استفاده شده است. ویژگیهای مورفومتری طاقدیس کتهپیفک با استفاده از نقشههای توپوگرافی، تصاویر ماهوارهای و بازدیدهای میدانی مشخص شد. همچنین، دادههای ساختاری، زمینساخت و سنگشناسی موردنیاز با استفاده از نقشه زمینشناسی 1:100,000 برگ 5257 بهدست آمدند. یافتههای پژوهش نشان میدهند که مقادیر بالای شاخصهای FFS, EU, AR و مقادیر پایین شاخصهای FD, VF, FSI گویای جوان و نامتقارن بودن این طاقدیس، تداوم نیروهای نوزمینساختی و فرسایش کمتر در آن است. همچنین، برپایه شاخص Iat مشخص شد که این طاقدیس در کلاس 3 قرار دارد. شواهد میدانی موجود در منطقه موردمطالعه همچون درههای باریک (V شکل)، پرتگاههای مستقیم، پرشیب و گسلی و نیز یالهای نامتقارن تداوم فعالیتهای زمینساختی در این طاقدیس را تایید مینمایند.