بررسی الهامات و القائات در اسرارالتّوحید
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیّات فارسی واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
2 دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیّات فارسی واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهر، ایران.
doi
چکیده
چکیده اسرارالتّوحید، کتاب ارزشمند ادبی و عرفانی و مهمّترین منابع تاریخ اجتماعی ایران در سالهای 553 تا 599 ه.ق توسّط محمّد بن منور میهنی در سه باب نوشته شده است. همة بابهای این کتاب در شرح حالات شیخ ابوسعید ابوالخیر میباشد. این موضوع چون برای اوّلین بار تحقیق می شود از این لحاظ حائز اهمّیّت میباشد. در کتاب اسرارالتّوحید به غیر از خاطر نفسانی، خواطر دیگری نیز وجود دارد و نحوۀ دریافت پیامها، شنیداری و دیداری بوده است. خاطر بر چهار نوع است. ربّانی، مَلکی، نفسانی و شیطانی. ربّانی: بیواسطه به دل فرود میآید و باعث توجّه به مبدأ کلّ میشود. مَلکی: با واسطه به دل فرود میآید و آدمی را بر خیرات و طاعات تحریک و معاصی دور میدارد. نفسانی: باواسطه به دل فرود میآید؛ و بر شهوات و اغراض یاوه برمیانگیزد. شیطانی: بیواسطه به دل فرود میآید و باعث گمراهی و وسوسه و استعانت از غیر خدا میشود به عبارتی خلاف ایّاک نستعین است. گاهی الهامات الهی با واسطه صورت میپذیرد و گاهی نیز بدون واسطه؛ الهامات الهی باواسطه، نیازمند وسایطی هست که الهامات را از جانب حقتعالی بر قلب آدمی وارد سازد. یکی از واسطههای الهام، ملائکه هستند. نقطه مقابل الهام، القاء میباشد که از جانب شیطان صورت میپذیرد. روش تحقیق این پژوهش، تحلیلی- توصیفی است. نویسندگان در این مقاله درصدد آن هستند که نمونههایی از الهامات الهی و القائات شیطانی را از کتاب اسرارالتّوحید مورد بحث و بررسی قرار دهند.
