فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این تحقیق بررسی مناسبات سیاسی ـ نظامی پارس با آشور است. نام­واژهٔ پارس (پارسوآ) در نیمهٔ دومِ سدهٔ نهم ق.م، در لشکرکشی­٨٣۶­ق.م، شَلمَنَصر سوم، به زاگُرس، به دیده می­‌آید، جایی­که در سالنامه‌های آشوری از سرزمین و مردمانی با نامِ پارسوآ (پارسواش، پارشواش)، نام برده شده که در محدودهٔ کردستان و کرمانشاه، می­‌زیسته‌­اند. این پادشاه، برای دومین بار در ۸۳۵-۸۳۴ق.م، پارسوآ، را غارت نمود. در زمان جانشینان وی ­(شَمشی.اَدَد پنجم، ­ملکه سمیرامیس، اَداد.­نیراری سوم، شَلمَنَصر چهارم­، آشور.­دان سوم و ­آشور.­نیراری چهارم)، مناسبات مهمی بین آشور و دیگر زاگرس­‌نشینان، به‌­ویژه مادها، برقرار بوده که نشان می‌­دهد آشور با پارسوآ، باهم در ارتباط بوده­‌اند. تیگلات.پیلَسَر سوم، در۷۴۴ق.م، به پارسوآ لشکرکشی کرد و آن را تابعِ آشور نمود. با حملات سارگون دوم، در ۷۱۶-۷۱۲ق.م، به این ناحیه، مناسبات میان آشور و پارسوآ، پایان پذیرفت چه ­این‌که پارس­‌ها در حدود­۷۰۰ق.م، به سرزمین ایلام و خاصه اَنشان، مهاجرت نموده یا رانده شدند و از این ­پس با نامِ پارسوماش ­(پارساماش، اَنشان هخامنشی) خوانده می‌شوند. مناسبات پارسوماش (اَنشان هخامنشی) در زمان هخامنش و جانشینانِ وی (چیش­پیش و کوروش یکم) با سِنّاخِریب (جنگِ هَلوله در ­۶۹۲­ق.م)، اَسَرحَدّون (در ­۶٧۶­ق.م) و به‌­ویژه آشور.بانی­پال، پس از شکست ایلام از آشور (۶۴۰-۶۳۹ق.م)، مهم در نظر می‌­آیند. گویا، پارس­ها در سلسله­‌جنگ‌های اتحادیهٔ ماد علیه آشور (۶۱۴-۶۰۵ق.م)­،­ که به براندازی شاهنشاهی آشور، انجامید، نقشِ پُررنگی داشتند. سؤال اصلی این است که مناسبات سیاسی ـ نظامی آشور با پارس را در چه زمان و با چه عناوینی می­‌توان ترسیم نمود که با توجه به آنچه آمد، نتیجه گرفته می‌­شود، این مناسبات در دو مرحله به انجام رسیده‌اند: مناسبات آشور با پارسوآ (۸۳۶- ۷۰۰ق.م) و مناسبات آشور با پارسوماش­ (اَنشان هخامنشی) (­۷۰۰-۶۰۵ق.م).