بررسی دلالت‌های مذاق شریعت در فقه جزایی امامیه

نویسندگان

1 استادیار،گروه حقوق، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 دانشجوی دکتری الهیات و معارف اسلامی (فقه و مبانی حقوق و اندیشه‌های امام خمینی)، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.

3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.

doi
10.71660/aqojap.2025.2310-1660
چکیده

فقیه گاه در مقام استنباط احکام به نصوص و ادله شرعی به صورت منفرد و تک‌گزاره‌ای استناد می‌نماید و گاه در اثر ممارست و انس با نصوص شرعی، روش و سیره‌ی شارع در جعل احکام و روح کلی شریعت را در می یابد و با این بینش مجموعه نگر، ادله شرعی را ارزیابی می‌کند. بدین سان مذاق شریعت نه تنها مبین اراده ی تشریعی شارع است بلکه در مقام تفسیر اراده‌ی شارع نیز دست‌مایه‌ فقها قرار می‌گیرد. هر یک از منابع موجود با رویکرد خاصی، مفهوم مذاق شریعت را بررسی نموده اند. گاه عناصر و اجزا تشکیل دهنده مذاق شریعت تشریح شده است، گاه به اعتبار سنجی این مفهوم و گاه نیز به نقد و آسیب شناسی آن پرداخته اند. مقاله حاضر با روش کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی و تحلیلی دلالت‌‌های مذاق شریعت در فقه جزایی امامیه را مورد بررسی قرار داده است و نتیجه بحث بیانگر آن است که: در محدوده فقه امامیه، فقها ضمن آشنا نمودن دیگران با مذاق‌های شرعی در جاهای مختلف بدان استناد کرده‌اند، به گونه‌ای که در خصوص موضوعات فاقد پیشینه از این مسئله استفاده می‌کنند، لذا توجه به مذاق شریعت و پرهیز از تفسیر