ارزیابی کیفیت فضایی بازارهای سنتی و معاصر از دیدگاه کاربران با رویکردی اجتماعی-فرهنگی (مورد پژوهی: بازار سنتی و ایران‌مال تهران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
چکیده

کیفیت فضایی مفهومی است‌که سازگاری فیزیکی مردم با محیط، احساسات و ادراکات کاربران از فضا و درنهایت سطح رضایت ‌ مندی از ابعاد مختلف فضا را نشان می‌دهد. باتوجه‌به تأثیر کیفیت فضا بر احساسات مردم و همچنین مطلوبیت عملکردی و سرزندگی فضا با رویکردی اجتماعی-فرهنگی، تحقیق حاضر باهدف ارزیابی کیفیت فضایی بازار سنتی و ایران‌مال تهران برمبنای ادراکات و دیدگاه کاربران نگارش شده است. روش‌تحقیق در مطالعۀ حاضر آمیخته از (کیفی-کمی)، باتبیین کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد. درراستای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات نیز از ماتریس کیفی “PPS” ، و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار “AMOS” ، استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین تحقق‌پذیری دربین عوامل تبیین‌کنندۀ کیفیت فضایی در بازارسنتی تهران مربوط‌به متغیرهای حس و تعلق به فضا، گسترش ارتباط بصری فضاها، همه‌شمولی، زیبایی‌شناختی و جذابیت به‌ترتیب با ارزش 83/0، 79/0، 74/0، 72/0 و 68/0 می‌باشد. در بازار ایران‌مال تهران نیز بیشترین تحقق‌پذیری مربوط به متغیرهای امنیت، نفوذپذیری و دسترس، تنوع عملکردها، اختلاط کاربری‌ها و همه‌شمولی به‌ترتیب باارزش 74/0، 72/0، 69/0، 63/0 و 68/0 است. به‌طورمشخص، نتایج مدل مقدار بحرانی برای تمامی متغیرهای اصلی در بازارسنتی تهران در سطح اطمینان 95درصد معنادار می‌باشد. در بازار ایران‌مال تنها متغیر کاربری و فعالیت دارای مقدار بحرانی بالای 96/1 بوده و 3متغیر دیگر یعنی کیفیت راحتی و تصویر، دسترسی و پیوند و جامعه‌پذیری در وضعیت مطلوبی نمی‌باشند.