مطالعه ارزشهای اخلاقی نهفته در کنشهای ارتباطی در دو کانال منتخب تلگرامی
نویسندگان
1 پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات.پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
3 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.22059/gmj.2020.80510چکیده
مسئله این پژوهش نبود شناخت درباره ارزشهای اخلاقی حاکم بر کنشهای کاربران در پیامرسان اجتماعی تلگرام و کمبود تعامل محترمانه، درک متقابل و گفتوگوی سازنده گروههای اجتماعی مختلف با یکدیگر است. شناسایی ارزشها در این مطالعه از آن جهت مهم است که، ارزشها ملاکهای شکلگیری شیوههای خاصی از کنش هستند. رویکرد روششناسانه پژوهش، کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای جهتدار انجام شده است. برای این منظور با تلفیق مفهوم اخلاق گفتوگویی هابرماس و ارزشهای بنیادین شوارتز، مدل نظری پژوهش تدوین شده و مبنایی برای انجام تحلیل محتوای جهتدار بوده است. در نتیجه این تلفیق، سه ارزش همنوایی، جهانشمولی و امنیت بهعنوان مقولههای اصلی تحلیل محتوای جهتدار شناسایی شدند. نمونههای مورد مطالعه، محتوای مندرج در دو کانال با رویکرد متفاوت به صلح هستند؛ یعنی کانال «ارتش سایبری مدافعان حرم» و کانال «پاتوق دوستان». یافتهها حاکی از آنند که در گروه نخست ارزشهای «امنیت» و «جهانشمولی» بیشتر نقض شده و در گروه دوم ارزشهای «همنوایی» و «جهانشمولی» بیشتر رعایت شدهاند اما در مواجهه با افکار مخالف، شیوههای غیرتعاملی همچون به سخره گرفتن استفاده شده است. نقض ارزشهای اخلاقی منجر به مفاهمه در نمونههای مورد مطالعه هم امکان دستیابی به گفتوگو و درک متقابل و هم فرصت شناخت و آگاهی ناشی از تبادل نظر و رابطه محترمانه را در این کانالها کاهش داده است.