بررسی تطبیقی بن مایه عشق در شاهنامه، مهابهارت و دده قورقود
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
چکیده
بنمایه عشق و مفاهیم مربوط به آن در ادبیات هر ملتی وجود دارد و بازتابدهندة فرهنگ، آیین و رسوم، باورها و ارزشهای اقوام مختلف جهان است. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، موضوع عشق و مضامین مربوط به آن در متون حماسی ایران، هند و آذربایجان بررسی شده است. جامعه آماری تحقیق سه متن حماسی: شاهنامه فردوسی، مهابهارت هندی و دده قورقود آذربایجان میباشد. سؤالهای تحقیق این است که چه تفاوتها و شباهتهای محتوایی در بنمایه عشق در سه حماسه وجود دارد و دیدگاه فرهنگی در موضوع عشق چگونه است. مقایسه تطبیقی سه اثر نشان میدهد: عشق در هر فرهنگی جزو برترین احساس آدمی است که اهداف زندگی شخصی، خانوادگی و فرهنگ یک ملت را پیش میبرد. همسریابی، عواطف خانوادگی و عشق به سرزمین، سه بن مایه اصلی حماسهها هستند. داستانهای مستقل عاشقانه در هر سه متن آمده است و در شیوههای ازدواج و همسریابی شباهت وجود دارد؛ فقط در تفاوت فرهنگی، در مهابهارت ازدواجهای غیرطبیعی رایج است؛ در عواطف خانوادگی، محبتهای خویشاوندی در روابط خانوادگی دیده میشود؛ بنمایۀ عشق به سرزمین نیز، در وطندوستی و مقابله با دشمنان معنا یافته است. در مقایسه سهگانه عشق به همسر، خانواده و وطن، از نظر ارزشمندی عشق، تقابل در احساس عاشقانه و نفی عشق دیده میشود و موارد همسرکشی، پدرکشی، پسرکشی، برادرکشی و خویشاوندکشی، خیانت، شهوت، بی وفایی آمده است اما عشق به وطن در هر سه حماسه تأکید شده و چنان با اهمیت است که میهنپرستی در مقابل عشق به همسر و عواطف خانوادگی قرار گرفته است.
