بررسی شگردهای قطعیت گریزی در رمان «ایالات نیست در جهان» جواد مجابی

نویسندگان

1 دانش آموخته گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، ایران.

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی ،کرج، ایران.

doi
چکیده

قطعیت گریزی که از آن با عنوان‌های عدم قطعیت و عدم تعین هم نام برده‌اند، در ادبیات هم مانند فیزیک، فلسفه و علوم دیگر مورد توجه قرار گرفته است. دانشمندان رشته‌های ذکر شده، هر یک، درباره­ی ابعاد مختلف قطعیت گریزی نوشته­اند؛ تا این‌ که در عصر معاصر و هم‌زمان با پیدایش پست‌ مدرنیسم، توجه به این موضوع در ادبیات، به اوج خود رسید. از نظرگاه نظریه‌پردازان پست‌مدرن متن‌های ادبی معانی عینی و تفسیرهای درست و مشخصی ندارند. از همین‌ رو، نویسندگان عصر معاصر در روایت، زمان، مکان و دیگر عناصر داستانی، نسبت‌به آثار مدرنیسم و پیشامدرنیسم، به قطعیت گریزی روی آوردند. نویسندگان رمان‌های فارسی هم، با خواندن نظریه‌های مختلف ادبی از جمله پست‌مدرنیسم، به نوشتن با شگردهای این مکتب و از جمله بهره‌گیری از اصل قطعیت گریزی پرداختند. این پژوهش بر آن است که رمان «ایالات نیست در جهان» جوچاد مجابی را از منظر اصل قطعیت­گریزی بررسی نموده و از میان شگردهای مختلف به وجود آوردن قطعیت­گریزی، تنها به قطعیت گریزی در ساختار زبانی و وجهیت بپردازد. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی با تکیه بر مطالعات کتابخانه‌ای است. یافته‌های این پژوهش نشان می­دهد  که جواد مجابی در رمان مذکور، با وارد کردن عنصر شک در زبان و وجهیت فعل جمله‌ها، از عنصر قطعیت گریزی بهره برده و این کاربرد را برای اثربخشی درون­مایه­ی رمان به خدمت گرفته است.