مقایسه شخصیت رستم و تیمور در منظومههای شاهنامۀ فردوسی و تمرنامۀ هاتفی از منظر کهن الگوی سایه و پیر خرد
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر ری، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره)، شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
مهم ترین حماسه ملی ایران شاهنامۀ فردوسی است که از دوره اسطوره ای تا تاریخی ایران را بر اساس منابع موجود در زمان خود به نظم درآورده و بر اساس زندگی شخصیت های اسطوره ای و تاریخی آثاری حماسی طبیعی و مصنوع پدید آورده اند. تمرنامه یکی از منظومه هایی است که هاتفی جامی شاعر دوره تیموری به تقلید از شاهنامه و اسکندرنامه سروده است. در این مقاله با هدف شناخت ویژگیهای مشترک منظومه های تقلیدی و حماسههای اصلی به روش توصیفی- تحلیلی بررسی کهن الگوهای سایه و پیر خرد در شاهنامه و تمرنامه پرداخته و مشخص شده رستم و تیمور هر دو به دنیال رسیدن به هدفی، سفر قهرمانانه خود را آغاز نموده و با سایه های متعدد پیکار می کنند. رستم به عنوان پهلوان علاوه بر کشف عناصر درونی مثبت و منفی وجود خود در صدد مبارزه با نیروهای شر و تقویت نیروهای خیر است و تیمور در صدد افزودن بر جنبه های وجودی خود از طریق کشور گشایی و جاه طلبی است و مسیر را با یاری عناصر تقویت شده درونی و بیرونی به این هدف می رسد. نتیجه تحقیق این است که شخصیت تیمور تفاوت بسیاری با شخصیت رستم دارد. سایه های رستم متنوع و از نوع انسان، جانور، دیو، جادو هستند که رستم با یاری پیران خرد مانندزال، اولاد و امداد غیبی، بر آنها پیروز می شود ولی سایه های تیمور تنها از نوع انسانی و صفات نکوهیده او هستند که وی با یاری سپاهیان خود و همچنین پیران خرد از نوع درویشان و مشاوران و وزیران دانا به پیروزی می رسد.