چسبندگی هزینه های جاری و اثر آن بر ماندگاری کسری بودجه دولت
نویسندگان
1 استادیار گروه بودجه ریزی و مدیریت مالی دولت، مرکز پژوهشهای توسعه و آینده نگری، تهران، ایران
2 استادیار دانشکده اقتصاد و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
doi
10.71818/ecj.2026./1198735چکیده
کسری بودجه در اقتصاد ایران سابقه طولانی دارد و یکی از دلایل آن شکلگیری ویژگیها و خصیصههایی در مخارج جاری دولت در طول زمان بوده است. تحقیق حاضر به مطالعه این خصیصهها به لحاظ آماری و تحلیلی پرداخته است. روش تحقیق در ابتدا مبتنی بر تحلیل مشاهدات و دادهها و استنتاج فرضیه از آن بوده و سپس با استفاده از مدل اقتصادسنجی (NARDL) به آزمون فرضیه پرداخته و درنهایت یافتههای حاصل از آن تحلیل شده است. ویژگیهای مهمی که در این مطالعه برای مخارج جاری دولت نتیجهگیری میشود؛ چسبندگی مخارج در سطوح بالا، واکنش نامتقارن آن به تغییر انواع درآمدها و استقلال نهادی در فرآیند بودجهریزی میباشد. بهطوریکه چسبندگی و عدم تقارن مخارج در مقابل تغییر درآمد نفتی بیش از سایر درآمدها است. با این حال، ویژگیهای مذکور در مقابل تغییر درآمدهای عمومی نیز قابل توجه است. خصیصه چسبندگی مخارج و نه نوسان آن باعث شده تا مخارج، نقش مسلّط در ایجاد کسری بودجه و ماندگاری آن داشته باشد. بررسی و تحلیل ویژگیهای شکلدهنده مخارج و پیامدهای حاصل از آن نظیر، تورم، نوسانات نرخ ارز و امکانپذیری اجرا و پیادهسازی بودجهریزی مبتنی بر عملکرد نشان داد که سیاست افزایش درآمد (مالیات) البته با در نظر گرفتن ملاحظات آن، بهشرطی میتواند باعث کاهش کسری بودجه عمومی دولت شود که با اجرای این سیاست، ویژگی کمکششی مخارج همچنان برقرار باشد