مروری بر پژوهش های شهر دوستدار سالمند با روش فراتحلیل محتوا
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران ( نويسنده مسئول)
2 استاد بازنشسته دانشگاه فردوسي مشهد
3 دانشجوي دكتري جغرافيا و برنامه ريزي شهري، گروه جغرافيا ، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامي، مشهد، ايران
doi
چکیده
از اواسط قرن بيستم كاهش ناباروري و افزايش اميد به زندگي زنگ خطر سالخوردگي جمعيت دركشورهاي توسعه يافته را به صدا در اورد. با گذشت زمان اين معضل تشديد شده و بتدريج دامنگير كشورهاي درحال توسعه نيز گرديد. به تعبیری رشد سریع جمعیت سالمندان به پدیده ای جهانی و اجتماعی تبدیل شده است. اثار مسئله سالخوردگي تنها در ابعاد جمعيتي خلاصه نمي شود بلكه كشورها براي مديريت اين مسئله نيازمند اعمال تغييراتي در ابعاد اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي،بهداشت و سلامت و حتي كالبد شهرها هستند. بدين سبب نگارندگان با بررسي پژوهش هاي به چاپ رسيده به زبان فارسی در بازه ی زمانی سال های 1385 تا 1401 در اين زمينه مطالعه اي فرا تحليلي را به انجام رسانده اند. در ابتدا با جستجو در منابع مختلف 352 پژوهش مرتبط با موضوع تحقیق شناسایی شد که به دلایل متعدد مانند غیر مرتبط بودن، ضعف ساختاری و علمی و نیز غیرقابل تعمیم دادن آن حذف گردید و در نهایت 36 پژوهش با محوريت شهر دوستدار سالمند انتخاب و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. گردآوری داده ها بر طبق فرم محقق ساخته و پروتکل پریزما که استانداردی برای مطالعات فراتحلیل است، صورت گرفته است. با بررسی های انجام گرفته بر روي نتایج پژوهش هاي پيشين مشخص گرديد كه قريب به اتفاق شهرهاي ايران مناسب زندگي مستقل، توام با سلامتي براي سالمندان نمي باشند. تقريبا تمامي كلانشهرهاي كشور با معضل عدم تناسب امكانات و خدمات شهري با نيازهاي جمعيت رو به رشد سالمندان دست به گريبانند. مطالعات صورت گرفته از منظر كمي و كيفي نيز فاقد عمق و دقت كافي بوده؛ در نتيجه امكان تعميم نتايج براي ديگر كانون هاي شهري كشور فراهم نمي شود. توجه بيشتر به مسئله سالمندي و مناسب سازي شهرها براي اين جمعيت رو به تزايد عمده ترين نتيجه اين پژوهش است.
