اسطورههای فرهنگساز (پیوند اسطورهها با شخصیتهای مذهبی در شعر منقبت)
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
2 استادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
doi
چکیده
شعر منقبت یکی از رایجترین انواع شعر فارسی است که تاریخ هزار ساله دارد. شاعران منقبتگوی معاصر در مقایسه با پیشینیان خود چه در قالب و چه در محتوا تغییراتی پدید آوردهاند. ما در مجموعة شعرهای منقبت به ترکیبهایی برمیخوریم که با اسطورههای ایرانی پیوند خوردهاند. برای نمونه واژة شاه در ترکیبات: شاه مردان علی، شاه ولایت، شاه نجف و یا واژة مهر با نام حضرت علی (ع) مانند مهرعلی این ترکیبها طی قرون متمادی به وجود آمده است. ایرانیان بهعلت توجه به اساطیر خود و نیز عشق و علاقهای که به امامان و بزرگان دینی دارند، بهطور تدریجی اساطیر را با نام شخصیتهای دینی پیوند دادهاند. وجود واژههایی مانند هور، خور و خورشید که دارای زمینههای وسیع در یشتها هستند در قالب صفات مدحی بهخصوص برای حضرت امام علی (ع) بهکار رفتهاند. علت امتزاج این اسطورهها با شخصیتهای مذهبی به این علت است که مردم آنچه را دوست میداشتند و در ضمیر تاریخی آنها بود، بر شخصیتهای مورد نظرشان اطلاق میکردند. اثبات این پدیده، موضوع تحقیق حاضر است و نتیجة آن پاسخ به سؤال مسئله. این تغییرات در ابعاد گوناگون از جمله اسطوره به وجود آمده و بهدلیل کارآمدهای رمزی و رازگونه در شعر معاصر بهصورت یک پدیدة فرهنگی ظاهر شدهاند.