گفتمانسازی خانواده در الگوی اسلامی ایرانی: بررسی و نقد گفتمانهای مخرب برای خانواده
نویسندگان
1 استاد مركز تحقيقات علوم رفتاري، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشكي بقيهالله(عج). تهران، ایران.
doi
https://doi.org/10.71558/iifsj.2024.1187477چکیده
مقدمه : بهدنبال تهاجم فرهنگی غرب، واژههای نامأنوس با فرهنگ خانواده اسلامی ایرانی وارد گفتمان جامعه شده است. این واژهها بارمعنایی مثبت را برای مسائل آسیبزای خانواده به همراه دارند. برخی از آنها آنچنان رایج شده است که بسیاری از مردم و حتی متخصصان خانواده هم بهکار میبرند. بر این اساس در مقاله حاضر گفتمانهای مخرب در حوزه خانواده که محصول تهاجم فرهنگی و آمپریالیسم روانی است و در جامعه ایران، هم در سطح نخبگانی و هم در سطح عموم گسترش یافته مورد شناسایی و نقد قرار گرفته و گفتمان مبتنی بر فرهنگ اسلامی ایرانی خانواده بیان شده است. روش: روش مورد استفاده، تحلیل گفتمان است. با استناد به روششناختی تحلیل گفتمان انتقادی از سه مرحله توصیف و تفسیر و تبیین بهره گرفته شده است. در مرحله توصیف ویژگیهاي صوري متن مانند واژگان و ساختهاي متنی بررسی شد. در مرحله تفسیر بر اساس مفروضات عقل سلیم، که به ویژگیهاي متن ارزش میدهند، تولید و تفسیر شدند. در مرحله تبیین نیز به بیان ارتباط میان تعامل و بافت اجتماعی پرداخته شد . یافته ها: برخی از مهمترین واژههای نامأنوس و گفتمان مخرب فرهنگ اسلامی ایرانی که مورد بررسی قرار گرفت عبارت بودند از دوستدختري و دوست پسري برای روابط نامشروع، ازدواج سفيد برای زندگی غیرشرعی و غیرقانونی زن و مرد، ازدواجهای سنتی در برابر ازدواج مدرن، خانهداری در برابر اشتغال زن، طلاق عاطفي بجای سردی عاطفی، جشن طلاق یا عزاداری برای طلاق، روابط فرازناشويي بجای خیانت، انقلاب جنسی بجای بیحیایی جنسی و کمالگرایی بهجای کمالزدگی. نتیجه گیری: به عنوان نتیجه گیری می توان این سؤال را پرسید که چرا واژگان مخرب آن هم عمدتاً از سوی متخصصان امر وارد گفتمان جامعه میشود. امیدواریم متخصصان خانواده در بهکارگیری واژگان مربوط به خانواده توجه ویژهای داشته باشند و از مفاهیم و واژگان منطبق با الگوی اسلامی ایرانی استفاده نمایند.