پیش بینی فرسودگی شغلی از روی بهزیستی روانشناختی و انعطاف‌پذیری شناختی معلمان

نویسندگان

1

2 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بهزیستی روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری شناختی با فرسودگی شغلی در معلمان پایه اول ابتدایی شهر تهران انجام شد. از میان معلمان زن شاغل در مدارس دولتی تهران در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، تعداد ۱۲۸ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و پرسشنامه‌های بهزیستی روان‌شناختی ریف (فرم کوتاه، ۲۰۰۲)، انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال (۲۰۱۰) و فرسودگی شغلی ماسلاچ (۱۹۸۱) را تکمیل کردند. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون نشان داد بین بهزیستی روان‌شناختی و فرسودگی شغلی رابطه منفی و معنادار در سطح 01/0 وجود دارد (61/0-=r) به این معنا که هرچه سطح بهزیستی روان‌شناختی معلمان بالاتر باشد، میزان فرسودگی شغلی آن‌ها به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای کمتر است. همچنین بین انعطاف‌پذیری شناختی و فرسودگی شغلی نیز رابطه منفی و معناداری در سطح 01/0 به‌دست آمد(47/0-=r). در تحلیل رگرسیون چندگانه همزمان، بهزیستی روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری شناختی در مجموع توانستند ۳۷ درصد از تغییرات فرسودگی شغلی را پیش‌بینی کنند. بررسی ضرایب استاندارد شده  نشان داد هر دو متغیر به‌طور مستقل پیش‌بینی‌کننده معناداری برای فرسودگی شغلی بودند.یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تقویت بهزیستی روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری شناختی می‌تواند به‌عنوان عوامل محافظتی مؤثر در برابر فرسودگی شغلی معلمان عمل کند. بنابراین، طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی و مداخله‌ای مبتنی بر ارتقای این دو سازه روان‌شناختی توصیه می‌شود تا از بروز یا تشدید فرسودگی شغلی در معلمان پیشگیری شده و سلامت روان و کارایی حرفه‌ای آن‌ها حفظ گردد.