تحلیل تطبیقی دموکراتیزاسیون در ایران و ترکیه: مطالعه موردی واقعه مشروطه خواهی در 1906 و 1908
نویسندگان
1 دکتری علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقلت، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
موضوع اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﺰاﺳﯿﻮن در اﯾﺮان و ﺗﺮﮐﯿﻪ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺸﺮوﻃﻪ ﺧﻮاﻫﯽ در 1906 و 1908 اﺳﺖ. ﻣﺪﻋﺎی اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﭼﻪ اﯾﺮان و ﺗﺮﮐﯿﻪ ﻋﺜﻤﺎﻧﯽ، دارای رژﯾﻢ اﻗﺘﺪارﮔﺮای ﺳﻠﻄﻨﺘﯽ و ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ ﺑﻮدﻧﺪ، ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ در 1906 و 1908 دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﺰاﺳﯿﻮن را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐﺮدﻧﺪ. از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺠﺮﺑﯽ اﺳﺘﺪﻻل ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ اول دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﺰاﺳﯿﻮن، ﺷﮑﺴﺖ رژﯾﻢ اﻗﺘﺪارﮔﺮا، در ﻫﺮ دو ﮐﺸﻮر ﺗﺤﻘﻖ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻣﺪل ﻧﻈﺮی ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮ روﯾﮑﺮد ﺗﺮﮐﯿﺐ ﮔﺮاﯾﺎﻧﻪ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ ﮐﻪ در آن ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﺎﺧﺘﺎری و ﻋﺎﻣﻠﯿﺘﯽ ﺣﻀﻮر ﻫﻤﺮﻣﺎن دارﻧﺪ. ﺷﻮاﻫﺪ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ اﯾﻦ ﻣﺪﻋﺎی ﻧﻈﺮی ﻣﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﺰاﺳﯿﻮن ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﻋﻄﻔﯽ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ ﺳﻪ ﺷﺮط ﻋﻠﯽ، ﺗﻮﺳﻌﻪ آﻣﻮزﺷﯽ و ﻋﺎﻣﻠﯿﺖ ﮐﻨﺸﮕﺮان ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻋﺎﻣﻠﯿﺖ ﮐﻨﺸﮕﺮان اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ. ﺑﺎ ﻓﺮض ﺗﻮﺳﻌﻪ آﻣﻮزﺷﯽ، اﮔﺮ اﻟﮕﻮی راﺑﻄﻪ ﻣﯿﺎن ﮐﻨﺸﮕﺮان ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺸﺮوﻃﻪ ﺧﻮاﻫﯽ، اﺋﺘﻼف ﯾﺎ ﻣﺬاﮐﺮه ﯾﺎ ﺳﺎزش ﯾﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ اﻧﺠﻤﻦ ﻫﺎی ﻣﺪﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻮج دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﺰاﺳﯿﻮن رخ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ.