تدوین و اعتباریابی برنامه آموزشی سواد رسانهای و تعیین اثربخشی آن بر کاهش اعتیاد به اینترنت و بهبود کیفیت زندگی نوجوانان شهر کرج
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجو ی دکتری علوم ارتباطات، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد .تهران.ایران
3 استاد، روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. ایران ( مدعو ,واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران)
doi
چکیده
تأکید بر آموزش سواد رسانهای در دوران نوجوانی به دلیل حساس بودن این دوران در شکل یافتن شخصیت آینده نوجوانان مهم هست از همین رو در حال حاضر توفیق نوجوانان در استفاده مؤثر از اینترنت و کیفیت زندگی نوجوانان مستقیماً متکی به بهکارگیری علوم رفتاری کاربردی است. در پژوهش حاضر تدوین برنامه آموزشی، بخش کیفی و بررسی اثربخشی برنامه آموزشی بخش کمی را تشکیل داده بود. در بخش کیفی از نوع تحلیل مضمون با طرح اکتشافی متوالی و در بخش کمی از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان نوجوان ۱۵ تا ۱۸ سال کرج در سال ۱۳۹۷ بود که نمونه ۴۰۰ نفر از نوجوانانی بودند که با استفاده از پرسشنامه اعتیاد به اینترنت، تعداد ۹۰ نفر دارای اعتیاد به اینترنت تشخیص داده شد که از بین این تعداد ۴۰ نفر بهصورت تصادفی انتخاب و با گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. برای نوجوانان گروه آزمایش، برنامه آموزشی سواد رسانهای طی ۱۰ جلسه و هر جلسه به مدت یک ساعت اجرا شد. تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیری و تک متغیری انجام شد. نتایج نشان داد که آموزش سواد رسانهای بهطور معناداری موجب کاهش اعتیاد به اینترنت در شرکتکنندگان گروه آزمایش شد. همچنین آموزش بر کیفیت زندگی و مؤلفههای آن تأثیر معناداری داشت؛ اما در مؤلفههای عملکرد اجتماعی، مشکلات هیجانی و درد جسمانی بهطور معناداری مؤثر نبود. براساس یافتههای پژوهش حاضر میتوان چنین نتیجه گرفت که برنامه آموزش سواد رسانه میتواند بهعنوان یک مداخله مؤثر جهت کاهش اعتیاد به اینترنت و افزایش کیفیت زندگی نوجوانان مورداستفاده گیرد.
