شناسایی عوامل و مؤلفههای موثر بر سنجش سواد اطلاعاتی خبرنگاران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ،مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی، واحد اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی،اصفهان، ایران
2 استادیار مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی ، واحد تهران مرکزی ،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران
3 دانشیار مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی،واحد اصفهان(خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
doi
چکیده
سواد اطلاعاتی در دنیای کنونی که عصر تغییرات شتابناک فناورانه و تکثر منابع اطلاعاتی است، اهمیتی فزاینده دارد. به دلیل پیچیدگی روبه افزایش این شرایط، افراد باگزینه های اطلاعاتی متنوع و متعددی در تحقیقات آکادمیک، در محل کار، و در زندگی شخصی روبه رو هستند. لذا مسئله اصلی اصلی تحقیق این است که عوامل و مؤلفههای موثر بر سنجش سواد اطلاعاتی خبرنگاران چیست؟ هدف اصلی پژوهش حاضر، طراحی مدل سنجش سواد اطلاعاتی خبرنگاران است. این مطالعه براساس رویکرد کیفی انجام شده است. این پژوهش در بخش کیفی از نظر هدف، اکتشافی و از نوع تحقیقات توسعهای - کاربردی و از جنبه روش گردآوری داده، توصیفی- پیمایشی است. به منظور دستیابی به اهداف پیشروی در مطالعه حاضر، در گام اول با بررسیهای جامع کتابخانهای و ارزیابی مطالعات گذشته، عوامل و مولفههای سواد اطلاعاتی خبرنگاران شناسایی و استخراج گردید .در گام بعدی با بهرهگیری از روش دلفی، عوامل و مولفهها شناسایی شدند. جامعه پژوهش حاضر در بخش کیفی، اساتید و متخصصان عرصه خبر هستند. در بخش کیفی از روش نمونه گیری هدفمند استفاده می شود، یعنی تا زمانی اقدام به نمونه گیری می شود که به نقطه اشباع رسیده شود. در پانل خبرگان، 10 نفر انتخاب شدند. برای سنجش و اندازه گیری در بخش کیفی از پرسشنامه دلفی استفاده شده است. نتایج پژوهش حاصل از روش دلفی نشان میدهد پاسخ دهندگان در مجموع، 7 عامل و 30 مولفه برای سواد اطلاعاتی که شامل محیط اطلاعاتی (تسهیلات کامپیوتر، استفاده از اینترنت)، استانداردهای فناوری اطلاعات (برنامه ریزی و مفاهیم فناوری، برنامه ریزی و طراحی تجربه و محیطهای یادگیری، بهرهوری و شیوههای حرفه ای، موضوعات انسانی، اجتماعی، قانونی و اخلاقی، استفاده از فناوری اطلاعات، خودکارآمدی فناوری اطلاعات)، مهارتهای سواد اطلاعاتی (یادگیری الکترونیکی، فعالیتهای تفکر، کاربرد فناوری اطلاعات، ارتباطات اطلاعاتی)، ابزارهای سواد اطلاعاتی (دانش و شناخت ارزیابی سواد اطلاعاتی، عملکرد و شیوههای ارزیابی سواد اطلاعاتی، نگرش نسبت به سواد اطلاعاتی، نیاز اطلاعاتی، دسترسی به اطلاعات، استفاده از اطلاعات قانونی و اخلاقی)، عوامل شخصی (سن، سابقه خدمت، تحصیلات جنسیت، درجه، جایگاه اجتماعی و اقتصادی)، عوامل منطقهای (منطقه محل سکونت، منطقه محل کار خبرنگار) و پیامدهای سواد اطلاعاتی (نوآوری سازمانی، اثربخشی، اعتماد، عملکرد مدیریتی) مطرح کردند.
