فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر، سنخ‌شناسی برنامه‌های اول و دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بعد از انقلاب بر پایه نظریه «توسعه به‌مثابه آزادی» آمارتیاسن است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی انجام شده و جامعه مورد پژوهش آن، پنج برنامه در ایران قبل از انقلاب اسلامی و شش برنامه توسعه در ایران بعد از انقلاب اسلامی تاکنون است. نمونه پژوهش، برنامه اول و دوم توسعه بعد از انقلاب اسلامی است. در برداشت آمارتیاسن از توسعه، آزادی هم هدف و هم ابزار رسیدن به توسعه است. آزادی دارای اهمیت ذاتی برای غنای زندگی بشر بوده که تحت عواملی (مانند فقر، فرصت­های نابرابر اقتصادی، فقدان تامین اجتماعی وغیره) محدود می گردد. در واقع، توسعه به‌معنی رفع این محدودیت­ها و ناآزادی­هاست. نتایج حاکی از این پژوهش بیانگر آن است که رویکرد سیاست­گذاران در طراحی برنامه‌های اول و دوم پس از انقلاب، عمدتاً متکی بر دیدگاه رفا­ه­گرایانه بوده و شاخص­های انسان­گرایانه در این دو برنامه کمتر محلی از اعراب داشته است.