فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انقلاب مشروطه در اواخر دوران قاجار به‌عنوان حرکتی برای براندازی نظام استبدادی و استقرار دموکراسی آغاز شد و با صدور فرمان مشروطیت به اوج خود رسید. تصویب نخستین قانون اساسی و تشکیل مجلس شورای ملی از جمله دستاوردهای کلیدی این انقلاب به شمار می‌روند. در این میان، نقش علما و روشنفکران در فراهم کردن زمینه‌های لازم برای شکل‌گیری و پیشبرد این جنبش بسیار برجسته بود. یکی از چهره‌های تاثیرگذار این دوران، شیخ احمد تربتی، مشهور به سلطان‌العلما، بود. وی به‌عنوان یکی از حامیان مشروطه، پس از پیروزی این جنبش، روزنامه "روح‌القدس" را در تهران منتشر کرد. ورود ایران به عصر جدید و ایجاد شکاف عمیق میان سنت و تجدد، که با شکست‌های خارجی و گسترش استعمار همراه بود، زمینه‌ای برای ظهور تعارضات گسترده فراهم کرد. سنت و مدرنیته، که از نظر ماهوی با یکدیگر در تضاد قرار دارند، باعث شدند نهاد روحانیت نیز تحت تاثیر این تقابل قرار گیرد. انقلاب مشروطه به‌عنوان نقطه عطف ورود ایران به این دوره از تعارض میان مدرنیته و سنت محسوب می‌شود که به ایجاد شکاف‌های عمیق میان نیروهای سیاسی، از جمله روحانیت، انجامید. این مقاله با رویکرد تحلیل گفتمان به بررسی محتوای روزنامه "روح‌القدس"، نقش آن در ترویج مفاهیم مشروطه‌خواهی و نقد استبداد و همچنین ارتباط آن با سنت و تجدد می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که این روزنامه با بهره‌گیری از زبان مذهبی و ادبیات سیاسی توانست زمینه‌های اجتماعی و فکری برای مقابله با استبداد و استقرار مشروطیت را فراهم کند .