بررسی فرهنگ مردم سالاری دینی در قرآن کریم
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاداسلامی ،شیراز، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل ، واحد شیراز، دانشگاه آزاداسلامی ،شیراز، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاداسلامی ،شیراز، ایران
doi
چکیده
مهمترین ویژگی قرآن جامعیت آن است که مورد قبول اکثر اندیشمندان است. قرآن به عنوان کتابی کامل و جامع به موضوعاتی مختلف از جمله مردم و سیاست پرداخته و از آنجا که حکومت در اسلام از مهمترین بنیانهای جامعه به شمار میرود، بیان مسائل و موضوعات سیاسی در قرآن از اصول اساسی است. مردمسالاری یکی از انواع روشها و شیوههای حکومتداری است؛ از دیدگاه اسلام تقابلی بین خدا و انسان وجود ندارد؛ خداوند منشأ قانونگذاری است و انسان خلیفه و جانشین خدا بر روى زمین است. به همین دلیل انسان موجودی شریف، دارای فضیلت و کرامت است که منشأ و مبدأ تحولات اجتماعى شناخته شده و از جایگاه و نقشی ارزنده در قرآن برخوردار است. قرآن کریم در آیات متعددی به حاکمان حکومت اسلامی مؤکداً یادآوری نموده که در مقابل مردم خاضع و مهربان بوده، آزادی آنها را در چارچوب شرع رعایت، خواستههای آنان را تأمین و با آنها مشورت نمایند. مفهوم دخالت مردم هسته مفهومی مشترکی است که مرز نظام مردمسالار را از غیر مردمسالار متمایز میکند. تکریم شخصیت و حفظ حرمت مردم، برخورداری از حمایت آنان، ایجاد عدالت و زمینههای رشد، پیشرفت و بالندگی در جامعه از مهمترین شاخصهای مشروعیت حاکمیت میباشند. هدف پژوهش حاضر بررسی فرهنگ مردمسالاری از دیدگاه قرآن کریم است. در این تحقیق با استفاده از منابع کتابخانهای، دادهها گردآوری شده و با بهرهگیری از روش توصیفی– تحلیلی، آیات قرآنی بررسی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و به کمک یافتهها، پژوهش به این نتیجه میرسد که فلسفه نقش و جایگاه مردم در تصمیمگیری و مشارکت سیاسی، تدبیر و سیاست دین و دنیای انسان در قرآن از جایگاه و اهمیت ویژهای برخوردار است.