فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر، به دنبال نشان دادنِ انگاره‌های پیشینی‌ای است که در اندیشه علمای مشروطه خواه وجود دارد و آنان در این جنبش، با در نظر داشتنِ آن‌ها به مفاهیم بنیادین زمانه خود توجه داشته و آن‌ها را می‌فهمیدند. این انگاره‌ها در کنار هم، یک نظام معنایی را ایجاد کرده بود که به واسطه این نظام معنایی مفاهیمی مانند قانون فهمیده می‌شد. پژوهش حاضر با در نظر داشتنِ یک اصل بنیادین، که عبارت از «سازگاری دین و دنیای جدید» در اندیشه علمای مشروطه‌خواه است و مفروض گرفتنِ آن، به دنبال پاسخ به این پرسش است که نظامِ معناییِ برآمده از این اصل اساسی، چیست و مبتنی بر چه گزاره‌هایی است؟ بر این اساس، یافته‌های پژوهشِ حاضر نشان می‌دهد که این نظام معنایی بر اساس پیوند گزاره‌های «قانون به‌مثابه مقدمه واجب»، «مقتضیات زمان»، «مباحات»، «حدود عرف و شرع» و «گسترشِ شمولِ قانون» شکل گرفته و این‌ها، به ترتیب و در کنار هم نظام معنایی علمای مشروطه‌خواه را تشکیل داده و فهمِ مفهومِ قانون در اندیشه آنان از رهگذر فهم این نظام معنایی می‌گذرد.