توسعه فناوری‌های نوین اطلاعات و ارتباطات و تحدید قدرت‌های حکومت در ایران (1403- 1380)

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی و روابط بین¬الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه پژوهشی مطالعات بین رشته¬ای، پژوهشکده دانشنامه¬نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

3 گروه آموزشی ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
چکیده

امروزه در نتیجه انقلاب تکنولوژی اطلاعات، و توسعه شبکه جهانی اینترنت، ساختار شبکه‌ای در تمام حوزه‌ها نفوذ کرده، تمام سیاره را در بر گرفته­ و همه­ی جوامع را با شدت­های متفاوت تحت تأثیر منطق فراگیر خود، قرار داده­است. شبکه جهانی اینترنت فضای جدیدی را در بستر خود در قالب وب1 ، وب2 و ... برای شکوفایی جامعه­ی مدنی و توسعه­ی سیاسی، گشوده­است، محدوده فعالیت­های سیاسی شهروندان را گسترش داده­، پیوندی ناگسستنی با رفتارهای سیاسی افراد برقرار کرده و به گونه­ای پیچیده ماهیت سیاست و توسعه سیاسی را تغییر داده­است و حالا این پژوهش در پی یافتن پاسخ این پرسش است که نقش توسعه­ی فناوری­های نوین اطلاعات و ارتباطات از سال 1380 تا 1403 در تحدید قدرت­های حکومت در ایران، چه بوده­است؟ روش این پژوهش کیفی از نوع داده­بنیاد (گرندد تئوری) است، منطق اندیشیدن در آن استقرایی و از جز به کل و سرشت داده‌ها در آن، متنی است. در این پژوهش جامعه و نمونه هدف، هدفمند و نظری انتخاب شده­است. نوع تحلیل اکتشافی و سطح تحلیل در این پژوهش از نوع کیفی و به صورت ترکیبی از روش­های توصیفی، تبیینی و تفسیری است یافته­های پژوهش نشان می­دهند در نتیجه این تحول بنیادین و از منظر نهادگرایی جدید، ساز و کارهای نهاد دموکراسی در تحدید قدرت­های حکومت که متشکل از چهار مؤلفه­ی «پاسخگو کردن»؛ «شفاف­سازی»؛ «نظارت بر رفتار حکومت»؛ و «افشاگری»؛ است، با هدف قرار دادن شاخص حاکمیت قانون در حوزه عملکرد حکومت که متشکل از زیر شاخص­های: اجرای مقررات؛ برقراری نظم و امنیت؛ رفاه در ابعاد گوناگون؛ عدالت مدنی؛ عدالت کیفری؛ دولت باز؛ و عدم فساد؛ است، در بستر فناوری­های نوین اطلاعات و ارتباطات به ویژه شبکه­های اجتماعی مجازی به طور چشمگیری تقویت شده­اند.