توسعه فناوریهای نوین اطلاعات و ارتباطات و تحدید قدرتهای حکومت در ایران (1403- 1380)
نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی و روابط بین¬الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه پژوهشی مطالعات بین رشته¬ای، پژوهشکده دانشنامه¬نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
3 گروه آموزشی ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
چکیده
امروزه در نتیجه انقلاب تکنولوژی اطلاعات، و توسعه شبکه جهانی اینترنت، ساختار شبکهای در تمام حوزهها نفوذ کرده، تمام سیاره را در بر گرفته و همهی جوامع را با شدتهای متفاوت تحت تأثیر منطق فراگیر خود، قرار دادهاست. شبکه جهانی اینترنت فضای جدیدی را در بستر خود در قالب وب1 ، وب2 و ... برای شکوفایی جامعهی مدنی و توسعهی سیاسی، گشودهاست، محدوده فعالیتهای سیاسی شهروندان را گسترش داده، پیوندی ناگسستنی با رفتارهای سیاسی افراد برقرار کرده و به گونهای پیچیده ماهیت سیاست و توسعه سیاسی را تغییر دادهاست و حالا این پژوهش در پی یافتن پاسخ این پرسش است که نقش توسعهی فناوریهای نوین اطلاعات و ارتباطات از سال 1380 تا 1403 در تحدید قدرتهای حکومت در ایران، چه بودهاست؟ روش این پژوهش کیفی از نوع دادهبنیاد (گرندد تئوری) است، منطق اندیشیدن در آن استقرایی و از جز به کل و سرشت دادهها در آن، متنی است. در این پژوهش جامعه و نمونه هدف، هدفمند و نظری انتخاب شدهاست. نوع تحلیل اکتشافی و سطح تحلیل در این پژوهش از نوع کیفی و به صورت ترکیبی از روشهای توصیفی، تبیینی و تفسیری است یافتههای پژوهش نشان میدهند در نتیجه این تحول بنیادین و از منظر نهادگرایی جدید، ساز و کارهای نهاد دموکراسی در تحدید قدرتهای حکومت که متشکل از چهار مؤلفهی «پاسخگو کردن»؛ «شفافسازی»؛ «نظارت بر رفتار حکومت»؛ و «افشاگری»؛ است، با هدف قرار دادن شاخص حاکمیت قانون در حوزه عملکرد حکومت که متشکل از زیر شاخصهای: اجرای مقررات؛ برقراری نظم و امنیت؛ رفاه در ابعاد گوناگون؛ عدالت مدنی؛ عدالت کیفری؛ دولت باز؛ و عدم فساد؛ است، در بستر فناوریهای نوین اطلاعات و ارتباطات به ویژه شبکههای اجتماعی مجازی به طور چشمگیری تقویت شدهاند.