فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اندیشه سیاسی ایرانشهری، به‌عنوان الگویی تاریخی در تفکر سیاسی ایران، کمتر از منظر ویژگی‌های جامعه سیاسی‌اش بررسی شده است. این مقاله با تکیه بر چارچوب نظری کارل پوپر، که جامعه باز را مبتنی بر عقلانیت نقاد و رد اقتدارگرایی می‌داند، در صدد پاسخگویی به این سوال اساسی است؛ که آیا با توجه به مبانی اساسی تفکر ایرانشهری مانند فرّه ایزدی، خویشکاری و... می‌توان جامعه مبتنی بر اندیشه ایرانشهری را یک جامعه باز تلقی نمود؟  این مقاله استدلال می‌کند که اندیشه ایرانشهری به دلیل تکیه بر حقایق متافیزیکی، طرد عقلانیت نقاد، نگاه تقدیرگرایانه به تاریخ، تقدم کل­های نامتعین مانند ملت و هویت بر عوامل متعین مانند فرد  و ترویج جامعه‌ای سلسله‌مراتبی، مستعد ایجاد جامعه‌ای بسته و غیردموکراتیک است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی نشان می‌دهد تاکید اندیشه ایرانشهری، بر پادشاه به عنوان شبان جامعه و اقتدار پادشاه نشأت گرفته از فرّه ایزدی به جای اراده مردم و همچنین فرمان پادشاه به مثابه قانون غیر قابل تخطی منجر به جامعه‌ بسته‌ای شده است که مردم به مثابه رمه هیچ گونه حق اظهار نظری در مقابل فرامین پادشاه ندارند و تنها باید از آن فرامین اطاعت نمایند.