غلبه‏ قدرت بر هنجار: عبور از اصول نظم لیبرال در بحران‌های معاصر

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 دانش ‏آموخته کارشناسی ارشد، گروه روابط بین ‏الملل، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
چکیده

چشم‏ انداز بحران‌های ژئوپلیتیکی معاصر، نه‌تنها مشروعیت و کارآمدی اصول ادعایی نظم لیبرال جهانی را مورد سوال قرار داده، بلکه زمینه را برای احیای رئالیسم به‌عنوان چارچوبی واقع‌گرایان ه‏تر از کنش این نظم فراهم آورده است. هدف این پژوهش، بررسی شکاف‌های مفهومی و عملکردی در نظم لیبرال و تبیین توانایی نظریه رئالیسم در توضیح پویایی قدرت و رفتار بازیگرانی است که خود بنیان‌گذاران این نظم محسوب می‌شوند. در این راستا، با تمرکز بر سه اصل کلیدی نظم لیبرال یعنی حقوق بشر، چندجانبه‌گرایی صلح‌محور، و تجارت آزاد در بستر سه بحران ژئوپلیتیکیِ جنگ غزه، جنگ اوکراین، و جنگ‌های تجاری میان قدرت‌های بزرگ، این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش محوری است که: بحران‌های ژئوپلیتیکی معاصر چگونه تقدم منطق قدرت بر هنجارها در نظم لیبرال و درنتیجه برتری تحلیلی رئالیسم در تبیین رفتار دولت‌های لیبرال را آشکار می‌سازند؟ یافته‌های تحقیق با روش تحلیل کیفی تطبیقی، نشان می‌دهند که در مواجهه با بحران‌ها، بازیگران کلیدی نظم لیبرال به‌جای پایبندی به اصول هنجاری، منطق توازن قوا و منافع ملی را مبنای عمل قرار می‌دهند؛ الگویی که کاربست گزینشی و ابزاری هنجارهای لیبرال را آشکار کرده و در نهایت، بر قدرت تبیینی رئالیسم در شرایط بحرانی می‌افزاید.