فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شایعه در دوران بحران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مکانیزم‌های بقاء اجتماعی شناخته می‌شود که می‌تواند تأثیرات عمده‌ای بر شکل‌گیری رفتارهای جمعی و تعاملات اجتماعی بگذارد. این مقاله به تحلیل نقش شایعه به‌عنوان ابزاری برای مقابله با تهدیدات در دوران بحران، با تأکید بر بغداد در دوره حملات قرامطه (۳۱۳-۳۱۵ هجری) می‌پردازد. در این پژوهش، ابتدا به بررسی زمینه‌های اجتماعی و سیاسی آن دوره پرداخته می‌شود و سپس به تحلیل نحوه شکل‌گیری شایعات، محتواهای غالب آن‌ها، و نقش این شایعات در ایجاد واکنش‌های جمعی و حفظ انسجام اجتماعی پرداخته خواهد شد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهند که شایعه‌ها نه تنها به عنوان ابزار گمانه‌زنی و ابهام در شرایط بحران عمل می‌کنند، بلکه به‌عنوان یک وسیله اجتماعی برای تطبیق افراد با شرایط پراضطراب و همچنین حفظ احساس امنیت اجتماعی و هویت جمعی در مواجهه با تهدیدات خارجی عمل می‌کنند. این مقاله همچنین بر نقش شایعات در مدیریت بحران‌های اجتماعی و روان‌شناختی تأکید دارد و از این طریق می‌تواند درک بهتری از سازوکارهای اجتماعی و روان‌شناختی در شرایط بحران ارائه دهد.