رسانه های نوین و هژمونی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 علوم سیاسی، حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 گروه جامعه شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
چکیده

جمهوری اسلامی ایران در بیش از چهار دهه گذشته با به‌کارگیری همه ابزارهای هژمون‌ساز، ایدئولوژی مورد نظر رهبران خود را به ایدئولوژی هژمون در جامعه ایرانی، تبدیل و آن را در ذهنیت عمومی، نهادینه کرده است. با این حال، ورود فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطاتی و شکسته شدن انحصار کنترل حکومت بر رسانه‌ها، جامعه ایرانی را به دورانی  جدید وارد کرده است. تحولات هویتی، سبک زندگی و نیز خیزش‌های اعتراضی سال‌های اخیر در ایران، جلوه‌هایی از اثرگذاری رسانه‌های نوین بر نظام اجتماعی سیاسی است. بر این اساس به نظر می ‌ رسد به مرور زمان ، گسترش استفاده از این ابزارهای ارتباطی، تداوم هژمونی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی را به چالش بکشاند. این مقاله، در پی پاسخ به این پرسش است که پیدایش و گسترش رسانه‌های نوین چه تأثیری بر هژمونی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی داشته است؟ در پاسخ، این فرضیه مطرح شده است که رسانه‌های نوین با جهت‌دهی به افکار عمومی، خارج از کنترل نظام حاکم، تداوم هژمونی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی را با چالش رو به‌رو کرده‌اند.  این پژوهش به روش پیمایشی انجام شده و یافته‌های آن نشان داده است که افزایش مصرف رسانه‌های داخلی و اعتماد به آنها، بر جهت‌گیری جامعه به هژمونی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی، تأثیری مثبت و مستقیم دارد، در حالی که استفاده بیشتر از رسانه‌های نوین خارجی و اعتماد به آنها می ‎ تواند باور عمومی را نسبت به هژمونی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی کاهش دهد.