بررسی همانندی‌ها و ناهمانندی‌های داستان‌های گروه سنی کودک و نوجوان در طرح مقوله‌ی ازخودبیگانگی فرهنگی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار،گروه علوم تربیتی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر، مقایسه داستان‌های گروه سنی کودک و نوجوان در طرح مقوله‌ی ازخودبیگانگی فرهنگی است. در این پژوهش با رویکردی غیر‌پیدایشی، مولفه‌های ازخودبیگانگی فرهنگی در داستان‌های یادشده، بررسی و روندهای ازخودبیگانگی فرهنگی مطرح‌شده در این داستان‌ها مشخص شده است. هم‌چنین همانندی‌ها و ناهمانندی‌های داستان‌های دو گروه سنی کودک و نوجوان در طرح این مقوله، مورد مطالعه قرار گرفته است. به‌منظور داده‌کاوی، پژوهش‌گر از روش تحلیل محتوای قیاسی و استقرایی مایرینگ و برای داده‌یابی از روش اسنادی بهره گرفته است. پژوهش‌گر خود ابزار پژوهش بوده است. نمونه از نوع هدفمند بوده که پنج داستان را شامل می‌شود. نتایج نشان داد که در این داستان‌ها، مولفه‌های ازخودبیگانگی فرهنگی وجود دارد که بسامد آن در داستان‌های نوجوان، بیشتر است. در هر دو گروه سنی، به مسئله‌ی حساسیت‌زدایی پرداخته شده است که بر اساس آن، فرد به مرور حساسیت خود را نسبت به عقاید و خواسته‌های درونی‌اش از دست می‌دهد و عقلانیت افراطی که شامل نگاه شدید حساب‌گرانه و کمی نسبت به جریانات پیرامون است، جای‌گزین آن می‌شود. در کتاب‌های کودک، بیشتر مانور روی جدایی دنیای بزرگسالان و کودکان بوده و بحث دیگر‌فرمانی و مسلط‌شدن فرهنگ بزرگسالان بر طبیعت کودکان مطرح است. این در حالی است که تمرکز اصلی در گروه نوجوان بر روی پدیده‌های شایع دنیای مدرن، شامل تبلیغات رسانه‌ای، ماده‌زدگی، بازاری‌شدن، ماشینیسم و ابزار‌شدگی است.