مطالعه رابطه بین سرمایه فرهنگی و سلیقه هنری در ایران (فراتحلیل پژوهش‌های تجربی در بازه زمانی 1389 تا 1402)

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دکترای جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
چکیده

امروزه سرمایه فرهنگی به عنوان یکی از عوامل تعیین‌کننده در ارتقاء سلیقه هنری افراد شناخته می‌شود. هدف پژوهش حاضر، فراتحلیل نتایج پژوهش‌های گذشته در زمینه رابطه میان سرمایه فرهنگی و سلیقه هنری انجام شده در ایران است؛ تا بتواند از طریق ترکیب نتایج مطالعات پیشین درباره رابطه بین این دو متغیر، به نگرشی جامع‌تر و یکپارچه‌تر دست پیدا کند. روش این پژوهش از نوع فراتحلیل است. بدین منظور با در نظر گرفتن معیارهای علمی ورودی، تعداد 13 پژوهش انتخاب شدند. در راستای ارزیابی پژوهش‌های منتخب، مفروضات همگنی و خطای انتشار آن‌ها مورد بررسی قرار گرفتند که بر اساس یافته‌ها، ناهمگنی اندازه اثر و عدم سوگیری انتشار آن‌ها مورد تأیید قرار گرفت. بررسی داده‌ها و نتایج به دست آمده حاکی از آن است که اندازه اثرات ترکیبی تصادفی تأثیر سرمایه فرهنگی بر سلیقه هنری در ایران برابر با 5/37 درصد بوده که بر حسب نظام تفسیری کوهن، در حد متوسط ارزیابی می‌گردد. همچنین در تحلیل تعدیل‌گری، متغیرهای سال انتشار، موقعیت جغرافیایی، جامعه آماری و شیوه نمونه‌گیری به عنوان منبع ناهمگنی نتایج پژوهش‌ها تشخیص داده شدند. بر مبنای یافته‌ها، متغیر سرمایه فرهنگی می‌تواند تأثیري در حد متوسط بر سلیقه هنری افراد در ایران داشته باشد. این تأثیر به واسطه عوامل مداخله‌گری تعدیل می‌شود که از مهمترین آن‌ها می‌توان به زمان انتشار تحقیقات اشاره کرد. این متغیر بیان‌گر تأثیر شرایط اجتماعی و فرهنگی جامعه ایرانی بر رابطه مذکور است.