فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: نخود از حبوبات مهم مناطق دیم می­باشد که می­توان در تناوب گندم دیم قرار داد. با توجه به کمبود رطوبت در مناطق دیم و نیز کاهش حاصلخیزی خاک به دلیل استفاده مداوم از روش رایج خاک­ورزی و عدم حفظ پوشش گیاهی، استفاده از سامانه­های خاک­ورزی حفاظتی در این مناطق با توجه به مزایای آن در حفظ رطوبت خاک، کاهش فرسایش خاک و افزایش حاصلخیزی خاک رو به گسترش می­باشد. همچنین کشت نخود بدلیل اثرات آن در کشاورزی پایدار و کاهش مصرف کودهای ازته در سیستم تناوبی در حال توسعه است. به­علاوه حبوبات را می­توان برای بازیابی مناطقی که در آن خواص فیزیکی و شیمیایی خاک در طول زمان پسروی داشته است، توصیه نمود.روش شناسی: شش روش خاک­ورزی و کاشت نخود در بقایای گندم شامل: T1- کم­خاک­ورزی با خاک­ورز مرکب حفاظتی (چیزل­پکر) + کاشت نخود با عمیق­کار، T2- خاک­ورز مرکب مجهز به تیغه­های زیرشکن، قلمی و غلتک+ کاشت نخود با عمیق­کار، T3- کشت نخود با خطی­کار کشت مستقیم، T4- خاک­ورز مرکب مجهز به تیغه­های زیرشکن، قلمی و غلتک + استفاده از دستگاه تسطیح­کن غلتک­دار + کاشت نخود با عمیق­کار، T5- استفاده از تسطیح­کن غلتک­دار + کشت نخود با خطی­کار کشت مستقیم و T6-  روش مرسوم منطقه (دستپاشی و پوشاندن بذر با گاوآهن شش خیش) به عنوان شاهد در قالب طرح بلوک­های کامل تصافی به مدت سه سال اجرا شد.یافته‌های پژوهش: نتایج تجزیه مرکب سه ساله نشان داد که اثر روش­های مختلف خاک­ورزی و کاشت بر عملکرد و اجزای عملکردی نخود معنی­دار بود.  کشت نخود با خطی­کار کشت مستقیم با میانیگن عملکرد 6/608 کیلوگرم در هکتار و تیمار مرسوم منطقه  با میانگین عملکرد 3/369 کیلوگرم در هکتار به ترتیب بیشترین و کمترین عملکرد نخود را به خود اختصاص دادند. اثر روش­های مختلف خاک­ورزی بر وزن علف­های هرز معنی­دار بود. تیمارهای T2، T3 و T5 کمترین مقدار علف­های هرز و تیمارهای T1 و T6 بیشترین مقدار علف­های هرز را به خود اختصاص دادند. از نظر اقتصادی، بیشترین ارزش ناخالص (267784000 ریال در هکتار) و ارزش خالص (261784000 ریال در هکتار) مربوط به کشت نخود با خطی­کار کشت مستقیم بود که بیشترین ارزش را در بین تیمارهای مورد بررسی نشان داد. بر اساس نتایج بدست آمده می­توان روش کشت مستقیم نخود در بقایای گندم را برای شرایط مشابه با آزمایش حاضر توصیه کرد.