اولویت بندی راهبردهای مناسب جهت مقابله با ریسک های کلیدی در پروژه های طراحی واحدهای نفت، گاز و پتروشیمی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 ستادیار، گروه مدیریت برنامه ریزی امور فرهنگی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.71710/im.2025-923116
چکیده

مدیریت صحیح ریسک یکی از مهم‌ترین عوامل در بهبود طراحی است، که با توجه به بی‌ثباتی اقتصاد جهانی و پیشرفت فناوری اهمیت یافته است. در عین حال، طراحی‌های توسعه‌یافته ممکن است آسیب‌پذیرتر شوند و سازمان‌ها را در معرض ریسک‌های بالاتر قرار دهند. دستیابی به پایداری به‌عنوان راهکاری مؤثر برای مقابله با چالش‌های امروزی در سطح جهانی شناخته شده است. در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی، به‌دلیل کلیدی بودن و ریسک‌های بالا، این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد، به‌ویژه در ایران که آثار زیست‌محیطی این صنعت قابل توجه است. اما در پژوهش‌های اخیر، توجه کافی به فرآیندهای شناسایی و ارزیابی ریسک‌های طراحی نشده است.  بنابراین، هدف این پژوهش شناسایی و الویت بندی راهبردهای مناسب جهت مقابله با ریسک‌های طراحی در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی ایران انتخاب گردیده است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی و به لحاظ تکنیک ها و داده‌های مورد استفاده، کیفی و کمّی توامآن می‌باشد. در این مطالعه، 44 عامل ریسک مؤثر بر طراحی بر اساس مرور ادبیات شناسایی شد و با نظرات خبرگان در دو مرحله، به 20 عامل کلیدی محدود گردید. روایی پرسشنامه در دو مرحله تایید شد و ضریب آلفای کرونباخ بالای 7/0 نشان‌دهنده پایایی ابزار بود. برای تجزیه و تحلیل عوامل ریسک، از روش‌هایی مانند اعداد اولویت ریسک، دلفی، سوآرا، مولتی‌مورای فازی و تحلیل ماتریس‌های ریسک استفاده شد. طبق یافته‌های پژوهش، چهار عامل ریسک، "ضعف مشاوره در ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺑﻪ تأﻣﻴﻦﻛﻨﻨﺪه از ﻃﺮفﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎر"، "ارزیابی نادرست قوانین و مقررات زیست محیطی در اجرای پروژه"، "اﻧﺘﺨﺎب مشاوران و پیمانکارانﻓﺮﻋﻲﻣﺘﻌﻬﺪﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪمشاور اصلی"و" همراستایی نادرست معرفی تجهیزات دفع آلودگی با ماهیت کار"، به نسبت سایر عوامل ریسک از اولویت بالاتری در پروژه های طراحی در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی ایران، برخوردار می‌باشند. پیشنهاد می‌شود صاحبان صنایع، اقدامات جدی و مستمری را در زمینه های"ارتقاء سطح دانش فرآیندی مبتنی بر استاندارد های روز محیط زیست"انجام دهند.