شناسایی و رتبه‌بندی عوامل استرس‌زای شغلی نیروی انسانی در میان کارکنان آتش‌نشانی: یک مطالعه موردی از صنعت نفت و گاز

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

2 گروه مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

3 استادیار گروه مهندسی صنایع، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبه‌بندی عوامل استرس‌زای شغلی در میان کارکنان آتش‌نشانی شرکت پالایشگاه لاوان است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل آتش‌نشانان و کارشناسان ارشد شرکت پالایشگاه لاوان است که به‌طور مستقیم در عملیات آتش‌نشانی شرکت دارند. جهت گردآوری داده‌ها، از پرسشنامه‌های استاندارد دلفی فازی و اولویت‌بندی ترتیبی استفاده شده است. در ابتدا به منظور نهایی سازی عوامل، با مرور ادبیات فهرستی از عوامل اصلی و فرعی اولیه شناسایی و با روش گلوله برفی، تیم خبره تشکیل شد. در ادامه با استفاده از روش دلفی فازی، نظرات اعضای تیم خبره احتساب و 30 عامل فرعی مؤثر در قالب چهار عامل اصلی مدیریتی و سازمانی، عملیاتی (شرایط کاری)، فردی و بین فردی نهایی شدند. سپس، برای رتبه‌بندی عوامل اصلی و فرعی از رویکرد اولویت ترتیبی استفاده شد. نتایج نشان داد که بعد عملیاتی (شرایط کاری)، بعد مدیریتی و سازمانی و بعد فردی به ترتیب اهمیت اول تا سوم عوامل اصلی را دارند. همچنین نتایج نشان داد که دود و گازهای سمی تولیدشده در آتش‌سوزی، گرمای تولیدشده از آتش، کار در ارتفاع، ترس از انفجار در صحنه‌های حادثه که همگی جزو عامل اصلی بعد عملیاتی (شرایط کاری) هستند، به ترتیب رتبه اول تا چهارم عوامل فرعی را دارند. این یافته‌ها می‌تواند به مدیران منابع انسانی و مسئولان در کاهش استرس شغلی آتش‌نشانان و بهبود شرایط کاری آن‌ها کمک کرده و بر بهبود توسعه منابع انسانی در این حوزه تأثیرگذار باشد.