توسعه یک مدل کنترل بهینه در تصمیم گیری بنگاه های انحصار دوقطبی با استفاده از تعادل نش و استکلبرگ
نویسندگان
1 گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران
2 استاد دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران
doi
https://doi.org/10.71710/imj.2025-1197990چکیده
در دنیای واقعی تصمیمات بنگاهها علاوه بر تصمیم بنگاه رقیب به دوره تصمیم گیری نیز وابسته است به اینصورت که ممکن است در دوره تحت بررسی عواملی از قبیل اشباع شدن بازار، تغییر ذائقه مشتریان و یا حتی فصلی بودن محصول در استراتژی انتخابی بنگاهها مؤثر واقع گردد. در این مقاله، ابتدا مسائل کنترل بهینه گسسته معرفی و فرمولبندی مربوط به آنها ارائه گردیده است. فرمولبندی مربوطه برای مدل کنترل، به همراه تکنیکهای توسعه داده شده برای برنامه ریزی پویا، امکان حل کلاس بزرگی از مسائل تصمیم را فراهم می آورد. مدل ارائه شده به گونه ای توسعه داده شده است تا حالت خاصی از بازیهای دونفره ای که در آنها زمان به عنوان یک پارامتر مستقل در پیامد بازیکنان مؤثر است را حل نماید. برای تشریح مدل مربوطه حالات خاصی از مدل انحصار دوقطبی بررسی می گردد که در آن دو بنگاه تولیدی که محصولات مشابهی تولید میکنند در پی این موضوع هستند که چه میزان کالا را در هر دوره، با توجه به ظرفیت تولید n دوره ای، به بازار عرضه نمایند تا سودشان در مجموع n دوره ماکزیمم گردد. بدین منظور تکنیکی ترکیبی ارائه شده است که از مفاهیم موجود در نظریه بازیها یعنی تعادل نش و استکلبرگ در مدل کنترل بهینه بهره می برد. جوابهای بدست آمده از مدل تلفیقی، کارایی تکنیک پیشنهادی را اثبات می کند. برای تأیید اثربخشی تکنیک ترکیبی، دو مثال عددی ارائه و روش شناسی برای حل آنها بکار گرفته شده است. مثالهای عددی و تحلیل نتایج، بینش مدیریتی مفید جهت انتخاب بهترین استراتژیها برای بنگاهها در محیط های مختلف بازار و عملیاتی را فراهم می آورد.