تحلیل درک هنرجویان از عوامل فیزیکی فضای آموزشی در راستای خودشکوفایی به روش Q (نمونه مطالعاتی: هنرستان‌های بم)

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد اردستان، دانشگاه آزاد اسلامی،اردستان، ایران.

2 گروه معماری، واحد اردستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اردستان، ایران.

3 گروه معماری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.71793/hoviatshahr.2024.1122774
چکیده

هم‌راستایی مشخصه‌های فیزیکی/کالبدی و روان‌شناختی هنرستان‌ها با سازوکارهای خودشکوفایی هنرجویان از تأثیرگذارترین عوامل ضمنی در روندهای یادگیری و استعدادیابی فراگیران است. یکی از معتبرترین داده‌ها در تحلیل این اثرگذاری، ذهنیت هنرجویان نسبت به ویژگی‌های فضاست. در این مطالعه، به روش Q و با رویکرد کمی در تحلیل‌های آماری، با مشارکت ۳۰ نفر از هنرجویان دو هنرستان در شهرستان بم، به تحلیل درک آنان از مشخصه‌های فیزیکی فضا با هدف ارتقا و تسهیل خودشکوفایی حین تحصیل پرداخته شده است. نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی داده‌ها نشان می‌دهد که عواملی شامل «آسایش روانی و فیزیکی»، «امکانات و تجهیزات» و «کیفیت فضای آموزشی» قابل‌شناسایی هستند. از میان ۲۴ متغیر مشخص‌شده، بیشتر نقش را میزان دریافت نور طبیعی و روشنایی روز، کاهش و کنترل سروصدای مزاحم از داخل و بیرون کلاس و  چیدمان صندلی‌ها و میزها متناسب با هر درس و انعطاف‌پذیری فضا در تغییر موقعیت مبلمان متناسب با نیازهای هر درس دارندهم‌راستایی مشخصه‌های فیزیکی/کالبدی و روان‌شناختی هنرستان‌ها با سازوکارهای خودشکوفایی هنرجویان از تأثیرگذارترین عوامل ضمنی در روندهای یادگیری و استعدادیابی فراگیران است. یکی از معتبرترین داده‌ها در تحلیل این اثرگذاری، ذهنیت هنرجویان نسبت به ویژگی‌های فضاست. در این مطالعه، به روش Q و با رویکرد کمی در تحلیل‌های آماری، با مشارکت ۳۰ نفر از هنرجویان دو هنرستان در شهرستان بم، به تحلیل درک آنان از مشخصه‌های فیزیکی فضا با هدف ارتقا و تسهیل خودشکوفایی حین تحصیل پرداخته شده است. نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی داده‌ها نشان می‌دهد که عواملی شامل «آسایش روانی و فیزیکی»، «امکانات و تجهیزات» و «کیفیت فضای آموزشی» قابل‌شناسایی هستند. از میان ۲۴ متغیر مشخص‌شده، بیشتر نقش را میزان دریافت نور طبیعی و روشنایی روز، کاهش و کنترل سروصدای مزاحم از داخل و بیرون کلاس و  چیدمان صندلی‌ها و میزها متناسب با هر درس و انعطاف‌پذیری فضا در تغییر موقعیت مبلمان متناسب با نیازهای هر درس دارند.