معماری زمینه‌گرا در تقویت هویت شهری و توسعه گردشگری پایدار: مطالعه موردی اقامتگاه‌های بوم‌گردی سواحل مکران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه معماری، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.71793/hoviatshahr.2025.1200714
چکیده

منطقه مکران با برخورداری از ظرفیت‌های کم‌نظیر طبیعی، فرهنگی و ژئوپلیتیکی، بستر مناسبی برای توسعه گردشگری پایدار به‌شمار می‌رود. با این حال، توسعه ناهماهنگ و نادیده‌گرفتن زمینه‌های بومی، منجر به تضعیف هویت محلی، تخریب محیط‌زیست و کاهش مشارکت جوامع محلی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر معماری زمینه‌گرا در تقویت هویت شهری و توسعه گردشگری پایدار، به مطالعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در سواحل مکران می‌پردازد. این پژوهش با روش ترکیبی توصیفی–تحلیلی و مطالعات میدانی، و از طریق مصاحبه، پرسشنامه و تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، داده‌ها را گردآوری و تحلیل کرده است. نتایج نشان می‌دهد مؤلفه‌هایی چون حفظ هویت فرهنگی، استفاده از مصالح بومی، سازگاری با اقلیم و مشارکت‌پذیری اجتماعی، بیشترین تأثیر را در طراحی اقامتگاه‌ها دارند. این یافته‌ها تأکید می‌کنند که معماری زمینه‌گرا، ضمن پاسخ‌گویی به شرایط اقلیمی و فرهنگی، می‌تواند الگوی مؤثری برای طراحی اقامتگاه‌های بوم‌گردی و توسعه پایدار در مناطق مشابه باشد.