گونه‌بندی كاخ‌های صفويه و تبيين نقش شاه سليمان صفوی در گسترش كوشك‌های تفريحی شهر اصفهان

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، نجف‌آباد، ایران.

2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف‌آباد، ایران.

3 گروه شهرسازي، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، نجف‌آباد، ایران.

doi
10.71793/hoviatshahr.2024.1130325
چکیده

این پژوهش به بررسی تأثیرات معماری و شهرسازی شاه سلیمان صفوی (۱۱۰۵-۱۰۷۷ ق) در اصفهان می‌پردازد که یکی از مهم‌ترین دوره‌های تحول کالبدی این شهر است. برخلاف اسلاف خود، شاه سلیمان به‌جای تأکید بر فضاهای عمومی و نمایشی، تمرکز خود را بر توسعه فضاهای خصوصی، حرم‌سراها و کوشک‌های تفریحی معطوف کرد. تغییرات معماری شامل ایجاد باغ‌های اختصاصی، خیابان‌های خصوصی و حصر فضاهای عمومی به نفع اهل حرم بود که تأثیر عمیقی بر ساختار اجتماعی و فضایی شهر گذاشت. این مطالعه با روش تفسیری-تاریخی و تحلیل منابع تاریخی، رابطه معناداری میان شخصیت شاه و این دگرگونی‌ها را آشکار می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که تمایلات شخصی شاه، ازجمله زندگی حرم‌محور و تمایل به تفریحات خصوصی، باعث تغییرات بنیادی در سازمان فضایی اصفهان شد. این تغییرات، اگرچه در راستای نیازهای دربار بود، اما فضاهای عمومی شهر را محدود کرده و هویت شهرسازی اصفهان را در دوره صفوی متحول ساخت. .