مطالعه جامعهشناختی مدگرایی در جامعه شهری (فراتحلیل پژوهشهای بازه زمانی 1387-1403)
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی، قزوین، ایران.
2 استادیار گروه جامعهشناسی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 استادیار گروه جامعهشناسی دانشگاه آیتاله بروجردی، بروجرد، ایران.
doi
10.71711/hoviatshahr.2025.1195892چکیده
مدگرایی در محیطهای شهری یکی از پدیدههای فرهنگی و اجتماعی است که همزمان با رشد شهرنشینی و تغییرات فرهنگی ظهور یافته است. هدف اصلی تحقیق حاضر مطالعه عوامل مؤثر بر رواج مدگرایی در بین شهروندان است. روش تحقیق کمی از نوع فراتحلیل است. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل فرهنگی (عضویت در شبکههای اجتماعی؛ رسانههای خارجی؛ استفاده از ماهواره و اینترنت؛ مصرف رسانه داخلی؛ شکاف نسلی؛ سرمایه فرهنگی؛ سبک فراغت مدرن و باورهای دینی)؛ اجتماعی (همنشینی افتراقی؛ جامعهپذیری؛ نظارت اجتماعی؛ اعتماد اجتماعی؛ انسجام اجتماعی؛ الگوی مرجع اجتماعی)، روانی (هویتیابی؛ تشخصطلبی؛ انزوای اجتماعی؛ احساس بیگانگی و عزتنفس) و اقتصادی (سرمایه اقتصادی؛ طبقه اجتماعی-اقتصادی؛ مصرفگرایی خانواده و میزان درآمد) بر مدگرایی میان شهرنشینان تأثیرگذار بوده است. براین اساس مدگرایی فراتر از سطح رفتار مصرفی، پنجرهای به نیازهای ناآگاهانه، تنشهای هویتی و آسیبپذیریهای اجتماعی شهروندان بوده و مدیریت آن مستلزم توجه همزمان به سیاستهای فرهنگی و حمایتهای روانی-اجتماعی و اصلاح الگوهای اقتصادی است.