تبیین گونه‌گونی ارتباط خانه و گذر در بافت تاریخی دزفول

نویسندگان

1 دانشیار گروه معماری دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران.

2 گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

3 استادیار، دانشکده عمران معماری، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.

doi
10.71793/hoviatshahr.2025.795196
چکیده

ورودی نقطۀ اتصال بیرون و درون خانه است. می‌توان از طریق بررسی ورودی و ارتباط آنها با گذر به عوامل سازنده اتصال درون و بیرون ابنیه یک دوره اشاره نمود. در پژوهش حاضر به بررسی تناسب ورودی و گذر در بیست خانه تاریخی قاجاری محلات شاه‌رکن‌الدین، قلعه و لوریان دزفول پرداخته شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات به صورت مطالعات کتابخانه‌ای و بازدیدهای میدانی از محله‌های یادشده است. هدف از این پژوهش یافتن عوامل سازنده کالبد ورودی در خانه‌های تاریخی دزفول است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد؛ سه گونه تعامل ورودی و گذر در بافت تاریخی دزفول شامل؛ فضاهای شکل‌ یافتۀ ورودی گذر اصلی؛ ورودی در گذر کم‌عرض؛ ورودی در بن‌بست وجود دارد. آنچه باعث تفاوت در عمق ورودی در این نمونه ها شده؛ اثر همزمان دو عامل کنترل اقلیمی (تهویه و سایه اندازی) و محرمیت بوده است که می‌تواند پیشنهاداتی در طرح ورودی خانه معاصر به‌دست دهد.

کلیدواژه‌ها