عدالت داده‌ای در مطالعات برنامه‌ریزی شهری و کاربرد آن در کلانشهر تهران

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.71793/hoviatshahr.2026.1218779
چکیده

عدالت داده‌ای، مؤلفه‌ای حیاتی در تضمین برابری چرخه اطلاعات بوده و فقدان مطالعات تجربی و شاخص‌های سنجش آن در کلان‌شهر تهران، به عنوان یک مسئله جدی، مانعی در برابر ارزیابی منصفانه نظام هوشمند شهری محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت مناطق ۲۲ گانه شهرتهران بر اساس ۱۲ شاخص در ابعاد ورودی، فرآیندی و خروجی داده ها انجام گردیده و روش تحقیق آن از نظرهدف؛ توسعه‌ای-کاربردی ،ماهیت آمیخته ورویکرد؛ پژوهشی اکتشافی-استقرایی و روش جمع‌آوری داده‌های مبتنی بر مطالعات اسنادی  و مصاحبه با خبرگان و روش تحلیل آن تلفیق دو روش تحلیل مقایسه‌ای کیفی (QCA) و خوشه‌بندی K-means می باشد. تحقیق حاضرنشان می دهد دسته‌بندی مناطق شهری تهران به سه خوشه برخوردار، متوسط و محروم، از نظرتوسعه اقتصادی و کالبدی لزوماً بر عدالت داده‌ای منطبق و همسو نبوده ودر نتیجه سیاست‌گذاری داده‌محور و استقرار سامانه‌های شفاف «داده باز» برای ارتقای عدالت فضایی و بهبود حکمرانی شهری ضرورتی انکار ناپذیر است.