تبیین تحلیلی ـ منطقی (تعریف، مدلها، گسترش، مفهوم، پیشینه، چیستی و ادراکات) نوآوری اجتماعی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
زمینه: علیرغم اهمیت روزافزون نوآوری اجتماعی، تعریفی مورد توافق و درکی منسجم که انجام پژوهش تجربی بر روی این مفهوم را تسهیل کند، وجود ندارد. هدف: پژوهش حاضر در پی ارائه تعریفی یکپارچه و جامع از نوآوری اجتماعی است که بتواند به برداشت و درک مشترک و منطقی از آن کمک نماید. روش: در فرآیند پژوهش، تحت تأثیر معرفتشناسی تعقلی و به منظور پیوند میان گزارههای انتزاع شده از روش تحلیلی- منطقی استفاده شده است.در این راستا، به منظور دستیابی به غنای نظری برای تدوین مدل نهایی، حداقل ۱۱۶ متن مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. از بین این متون ۱۵ کتاب، ۳ سند و ۳۲ سایت مورد تأیید نخبگان حوزه، ۶ پایان نامه و ۶۰ مقاله مورد تحلیل قرار گرفت. در ادامه گزارههای استخراج شده بهوسیله روش دلفی فازی مورد خبره سنجی قرار گرفت. یافتهها: علاوه بر ارائه مفهوم نوآوری اجتماعی، تمایز نوآوری اجتماعی از دیگر مفاهیم نوآوری و پخش و گسترش نوآوری اجتماعی، مدل نه مرحلهای شامل: ۱. شناسایی نیاز اجتماعی 2. ایده پردازی و توسعه راه حل، ۳. ارزیابی ایدههای منتخب و انتخاب، ۴. استقرار و آماده سازی زیرساختها، ۵. پیاده سازی راه حل، ۶. ایجاد حلقه بازخور و ارزیابی تأثیر، ۷. اجرا در مقیاس وسیع، ۸. نهادینهسازی، ۹. یادگیری و تکامل مورد اجماع خبرگان قرار گرفت. نتیجه گیری: پژوهش نشان داد که اگرچه پژوهشگرانی در دهههای اخیر بر روی نوآوری اجتماعی تأکید فراوانی داشتهاند، اما این مفهوم هنوز هم در مقایسه با نوآوری فنی، مورد غفلت زیادی قرار گرفته است. بنابراین برای کشف مختصات نوآوری اجتماعی، این مفهوم در مجموعهای جامع و مانع از گزارههای قطعی و مشخص خلاصهسازی کرد.
