الگویابی مؤلفه‌های سوررئالیسم در معماری داخلی معاصر: رویکرد ترکیبی اکتشافی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

doi
10.71793/hoviatshahr.2026.1225856
چکیده

سوررئالیسم به‌عنوان یکی از جریان‌های مهم هنر قرن بیستم، فراتر از عرصه تجسمی، دارای ابعاد ادراکی و مفهومی است که می‌تواند در تحلیل معماری داخلی کاربرد یابد. با وجود ارجاعات نظری فراوان، خلأ پژوهشی در تدوین مدل مفهومی سلسله‌مراتبی مؤلفه‌های سوررئالیستی و بررسی هم‌زمان کیفی و کمّی آن‌ها محسوس است. این پژوهش می‌کوشد نحوه بروز مؤلفه‌های سوررئالیسم در معماری داخلی معاصر و الگوهای ادراکی حاصل از دیدگاه متخصصان را شناسایی کند. رویکرد تحقیق، ترکیبی و اکتشافی است: در بخش کیفی، با تحلیل نظریات سوررئالیستی و نمونه‌های شاخص، مؤلفه‌هایی چون منطق رؤیا، همجواری عناصر نامرتبط، تغییر مقیاس، دگردیسی فرم، روایت‌مندی و بازی‌های ادراکی استخراج شد. در بخش کمّی، ۱۱ پروژه توسط ۱۲ متخصص ارزیابی و داده‌ها با روش تحلیل شباهت و خوشه‌بندی تطبیقی بررسی گردید. نتایج سه گونه سوررئالیسم روایی–ارگانیک، نئوسوررئالیسم مینیمال و سوررئالیسم تصویری–برندساز را آشکار کرد که همگی بر تعامل ناخودآگاه و گسست از منطق واقع‌گرا استوارند.