سطح بندی شهرستان های استان مرکزی از لحاظ زیرساخت های گردشگری

نویسندگان

1 استاد دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تهران

doi
10.22131/sepehr.2021.246136
چکیده

مطالعات فضایی در هر زمینه‌­ای می‌تواند حقیقت و واقعیت را در آن موضوع روشن نماید. یکی از عواملی که تأثیرات شایان و قابل توجهی در رشد و توسعه گردشگری دارد، میزان دسترسی به زیرساخت‌ها و امکانات لازم برای آن است. بنابراین، به‌منظور مشخص شدن علت دسترسی به عوامل برتری در هر حوزه جغرافیایی در دست­یابی به این امکانات، تحقیق حاضر با هدف ایجاد عامل و معیاری برای ارزیابی و سنجش شهرستان‌های استان مرکزی از لحاظ زیرساخت‌های گردشگری صورت گرفته است. این تحقیق از نظر روش، توصیفی - مقایسه‌ای و از نظر هدف کاربردی است. محدوده مورد مطالعه تحقیق، کل  شهرستان‌های (12 شهرستان) استان مرکزی است. جمع‌­آوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای و با استفاده از آمار، ارقام و اطلاعات ارائه ‌شده توسط ادارۀ کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان مرکزی و نیز سالنامه آماری سال 1394 این استان انجام پذیرفته است. همچنین از روش تصمیم‌گیری چند معیارۀ PROMETHEE برای سطح‌بندی شهرستان‌های استان مرکزی استفاده شده و نیز، به­‌منظور تعیین وزن مؤلفه‌ها از روش دلفی و به کمک 10 نفر از استادان و کارشناسان در این زمینه بهره گرفته ‌شده است. همچنین، به‌منظور تحلیل روابط بین متغیرهای پژوهش از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده  است. یافته‌­های پژوهش حاکی از آن است، که شهرستان‌های اراک (0.7739)، ساوه (0.4673) و شازند (0.3536) به‌ترتیب رتبه­‌های اول تا سوم را به خود اختصاص دادند. بنابراین، با توجه به نتایج به‌دست‌آمده می‌توان گفت که مهم‌ترین عوامل برتری در دست­یابی به امکانات مساعد و مطلوب، مرکزیت و جمعیت بوده است. همچنین،‌ مؤلفه‌های خدماتی (0.279)، حمل‌و‌نقل (0.096) بیشترین تأثیر را بر این رتبه‌بندی داشته است. بنابراین، برای دست یافتن به توسعه پایدار گردشگری باید امکانات و تجهیزات (که مهم‌ترین آن‌ها خدمات و حمل‌­و­نقل هستند) را به‌صورت یکپارچه در بین شهرستان‌ها توزیع نمود.